صرع و تشنج؛ علائم، تشخیص و درمان

علائم تشنج چیست؟

تشنج‌ها شکل‌های مختلفی دارند و همه آن‌ها با افتادن و لرزش همراه نیستند:

• سفت شدن و لرزش ریتمیک بدن، گاهی با گاز گرفتن زبان و بی‌اختیاری ادرار
• خیره شدن چندثانیه‌ای و بی‌پاسخ ماندن، به‌ویژه در کودکان
• حرکات تکراری مانند ملچ‌ملوچ کردن یا ور رفتن با لباس همراه با کاهش آگاهی
• پرش‌های ناگهانی کوتاه عضلات، به‌خصوص صبح‌ها
• احساس‌های ناگهانی و کوتاه مانند بوی عجیب، ترس یا احساس آشنایی که گاهی پیش از حمله رخ می‌دهد

برخی حالت‌ها مانند غش ساده، افت فشار، اختلالات خواب یا حمله‌های غیرصرعی ممکن است شبیه تشنج باشند. تشخیص این تفاوت کار متخصص مغز و اعصاب است.

صرع چطور تشخیص داده می‌شود؟

مهم‌ترین بخش تشخیص، شرح حال است. پزشک درباره آنچه پیش، حین و پس از حمله رخ داده سؤال می‌کند و توضیح فردی که حمله را دیده بسیار ارزشمند است. اگر امکان دارد، از همراهان بخواهید ویدئوی کوتاهی از حمله با گوشی بگیرند.

• نوار مغز (EEG) به تعیین نوع صرع کمک می‌کند، اما نوار مغز طبیعی صرع را رد نمی‌کند.
• MRI مغز در بسیاری از بیماران برای بررسی علت ساختاری درخواست می‌شود.
• آزمایش خون و نوار قلب ممکن است برای رد علل دیگر لازم باشد.

درمان صرع

درمان اصلی صرع داروهای ضدتشنج است. انتخاب دارو به نوع صرع، سن، جنس، برنامه بارداری و بیماری‌های دیگر بستگی دارد و توسط متخصص تعیین می‌شود. در بسیاری از بیماران حمله‌ها با دارو کنترل می‌شوند، اما پاسخ در افراد مختلف متفاوت است. اگر حمله‌ها با چند دارو کنترل نشوند، ارجاع به مراکز تخصصی صرع برای بررسی گزینه‌های دیگر مطرح می‌شود.

داروهای ضدتشنج را هرگز ناگهانی قطع نکنید؛ قطع ناگهانی ممکن است حمله‌های شدید ایجاد کند. خانم‌هایی که برنامه بارداری دارند باید پیش از بارداری با پزشک مشورت کنند، چون برخی داروها در بارداری نیاز به تنظیم دارند.

زندگی روزمره و پیشگیری از حمله

بسیاری از افراد مبتلا با کنترل حمله‌ها زندگی شغلی، تحصیلی و خانوادگی فعالی دارند. چند نکته ساده به کاهش احتمال حمله و آسیب کمک می‌کند:

• داروها را هر روز در ساعت مشخص مصرف کنید؛ یادآور گوشی یا جعبه دارو کمک‌کننده است.
• خواب کافی و منظم داشته باشید؛ کم‌خوابی از عوامل رایج تحریک حمله است.
• مصرف الکل و مواد را کنار بگذارید.
• تا زمان کنترل حمله‌ها، شنا به‌تنها، کار در ارتفاع و کار با دستگاه‌های خطرناک را با پزشک هماهنگ کنید.
• اطرافیان را با کمک‌های اولیه هنگام تشنج آشنا کنید.

یادداشت تاریخ حمله‌ها، شرایط پیش از آن و داروهای مصرفی، در ویزیت‌های پیگیری به تنظیم درمان کمک می‌کند.

چه زمانی علائم صرع نیاز به ارزیابی دارند؟

اگر دوره‌های خیره شدن، پرش‌های ناگهانی، حمله‌های کوتاه با تغییر آگاهی یا اولین تشنج را تجربه کرده‌اید، حتی اگر حمله کوتاه بوده و خودبه‌خود تمام شده، برای ارزیابی مراجعه کنید. این علائم در کودکان و سالمندان ممکن است متفاوت و کم‌رنگ‌تر باشد و گاهی با حواس‌پرتی یا گیجی اشتباه گرفته شود. اگر با وجود مصرف منظم دارو هنوز حمله دارید یا عوارض دارو برایتان مشکل‌ساز است، بازبینی درمان با متخصص لازم است.

صرع و درمان‌های تحریک مغزی

سابقه تشنج یا صرع یکی از مواردی است که پیش از rTMS یا dTMS باید به‌دقت بررسی شود، چون این درمان‌ها به‌ندرت ممکن است خطر تشنج را افزایش دهند. جزئیات در صفحه عوارض rTMS آمده است.

برای ارزیابی حمله‌ها، ویزیت متخصص مغز و اعصاب را آنلاین رزرو کنید. سایر مشکلات را در صفحه بیماری‌ها و مشکلات ببینید.