درمان با rTMS
درمان با rTMS چیست، برای چه کسانی مناسب است، جلسات چگونه انجام می‌شود و شواهد علمی و عوارض احتمالی آن چیست.
ایمنی درمان
عوارض rTMS: چه انتظاری داشته باشیم و چه زمانی نگران شویم؟
عوارض rTMS در بیشتر افراد خفیف و گذراست. شایع‌ترین آن‌ها سردرد، ناراحتی یا حساسیت پوست سر در محل کویل و انقباض خفیف عضلات صورت است که معمولاً ساعاتی پس از جلسه برطرف می‌شود و در جلسات بعد کمتر احساس می‌شود. عارضه جدی اصلی، تشنج است که بر اساس راهنمای ایمنی بین‌المللی ۲۰۲۱ بسیار نادر گزارش شده، به‌ویژه وقتی موارد منع درمان پیش از شروع بررسی شوند. استفاده از گوش‌گیر در همه جلسات لازم است. اگر ایمپلنت فلزی یا الکترونیکی در سر، سابقه تشنج یا شرایط خاص دیگری دارید، پیش از درمان حتماً به پزشک اطلاع دهید.
خلاصه در یک نگاه
- سردرد و ناراحتی پوست سر شایع‌ترین عوارض و معمولاً گذرا هستند.
- تشنج بسیار نادر است و غربالگری پیش از درمان احتمال آن را کمتر می‌کند.
- گوش‌گیر در همه جلسات برای محافظت از شنوایی لازم است.
- ایمپلنت‌های فلزی یا الکترونیکی در سر و سابقه صرع نیاز به بررسی دقیق دارند.
آیا rTMS خطرناک است؟
بر اساس راهنمای ایمنی بین‌المللی TMS (Rossi و همکاران، ۲۰۲۱)، rTMS وقتی طبق دستورالعمل‌های استاندارد و پس از غربالگری مناسب انجام شود، روشی با ایمنی قابل قبول است. البته هیچ درمانی کاملاً بی‌خطر نیست و rTMS هم ممکن است عوارضی داشته باشد. نکته مهم این است که بیشتر عوارض خفیف و موقت‌اند و عارضه جدی بسیار نادر است.
اگر هنوز با خود روش آشنا نیستید، ابتدا rTMS چیست را بخوانید.
عوارض شایع و گذرا
- سردرد: معمولاً خفیف است، بیشتر در جلسات اول دیده می‌شود و اغلب با استراحت یا مسکن ساده‌ای که پزشک تأیید کند برطرف می‌شود.
- ناراحتی یا حساسیت پوست سر: در محل قرارگیری کویل احساس می‌شود و در بسیاری از بیماران با ادامه جلسات کاهش می‌یابد.
- انقباض عضلات صورت، پلک یا فک: در طول تحریک رخ می‌دهد و با پایان پالس‌ها متوقف می‌شود.
- خستگی یا سبکی سر: برخی افراد پس از جلسه برای مدت کوتاهی احساس خستگی می‌کنند.
اگر ناراحتی در طول جلسه آزاردهنده است، به کارشناس بگویید. گاهی تغییر جزئی در محل کویل یا افزایش تدریجی شدت کمک می‌کند.
عوارض کمتر شایع
- غش یا ضعف ناگهانی: معمولاً به دلیل اضطراب، گرسنگی یا خستگی است و به تشنج ربطی ندارد. خوردن غذای سبک پیش از جلسه ممکن است کمک کند.
- تغییر موقت شنوایی یا وزوز گوش: بیشتر زمانی گزارش شده که از گوش‌گیر استفاده نشده باشد.
- تغییرات خلق: در افراد دارای سابقه اختلال دوقطبی، گزارش‌های نادری از بروز علائم شیدایی وجود دارد و پزشک خلق را در طول درمان پایش می‌کند.
عارضه نادر اما جدی: تشنج
ایجاد تشنج مهم‌ترین عارضه جدی rTMS است، اما در راهنمای ایمنی ۲۰۲۱ بسیار نادر توصیف شده است. احتمال آن در افرادی که سابقه صرع دارند، داروهایی مصرف می‌کنند که آستانه تشنج را پایین می‌آورند، یا دچار کم‌خوابی شدید، مصرف زیاد الکل یا ترک اخیر الکل و برخی مواد هستند بیشتر است.
به همین دلیل پیش از شروع، پزشک سابقه طبی و فهرست داروها را بررسی می‌کند. اگر در طول دوره داروی تازه‌ای شروع کردید یا سابقه‌ای را به یاد آوردید، آن را پیش از جلسه بعد اطلاع دهید.
چرا محافظت از شنوایی لازم است؟
کویل در هنگام تولید پالس صدای تق‌تق بلندی ایجاد می‌کند. راهنماهای ایمنی توصیه می‌کنند بیمار و کارشناس در همه جلسات از گوش‌گیر استفاده کنند. اگر گوش‌گیر جابه‌جا شد یا پس از جلسه احساس کم‌شنوایی یا وزوز کردید، به کارشناس اطلاع دهید.
موارد منع درمان و شرایط نیازمند بررسی
برخی شرایط ممکن است مانع rTMS باشند یا به ارزیابی دقیق‌تر نیاز داشته باشند:
- قطعات فلزی یا ایمپلنت الکترونیکی در سر یا نزدیک آن، مانند کلیپس آنوریسم یا ترکش فلزی
- کاشت حلزون شنوایی
- محرک‌های کاشتنی مانند محرک عمقی مغز یا محرک عصب واگ، و ضربان‌ساز قلب
- سابقه صرع، تشنج، ضربه شدید به سر یا ضایعه مغزی
- بارداری؛ تصمیم در این شرایط فردی و با سنجیدن خطر و فایده گرفته می‌شود
- ترک فعال الکل، داروهای آرام‌بخش یا مواد
پرکردگی‌ها و ایمپلنت‌های دندانی معمولاً مانع درمان نیستند، اما آن‌ها را هم در فرم ارزیابی ذکر کنید. درباره تفاوت ایمنی rTMS با روش‌های دیگر، مقایسه rTMS و ECT را ببینید.
چگونه احتمال عوارض کمتر می‌شود؟
- همه داروها، مکمل‌ها و سوابق طبی خود را صادقانه به پزشک بگویید.
- شب پیش از جلسه خواب کافی داشته باشید و از مصرف زیاد الکل یا کافئین پرهیز کنید.
- پیش از جلسه غذای سبک بخورید.
- هر تغییر دارویی را در طول دوره به کلینیک اطلاع دهید و داروها را بدون نظر پزشک تغییر ندهید.
انجام درمان زیر نظر پزشک و طبق پروتکل‌های استاندارد اهمیت زیادی دارد؛ روند درمان در کلینیک را در صفحه درمان با rTMS ببینید.
چه زمانی با کلینیک یا اورژانس تماس بگیرید؟
- فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید: تشنج، از دست دادن هوشیاری، یا افکار آسیب به خود.
- در همان روز با کلینیک تماس بگیرید: سردرد شدید یا متفاوت با همیشه، کم‌شنوایی یا وزوز ماندگار، تغییر ناگهانی خلق مانند بی‌خوابی همراه با انرژی و هیجان غیرعادی.
- در جلسه بعد مطرح کنید: سردرد خفیف یا ناراحتی پوست سر که برطرف شده است.
پرسش‌های بیشتر را در سؤالات متداول rTMS بخوانید یا برای ارزیابی پیش از درمان درخواست نوبت ثبت کنید. سایر مطالب در مرکز آموزش rTMS در دسترس است.
پیش از rTMS حتماً به پزشک اطلاع دهید
ایمپلنت فلزی یا الکترونیکی در سر یا نزدیک آن، کاشت حلزون یا محرک کاشتنی دارید.
سابقه تشنج، صرع یا ضربه شدید به سر دارید.
باردار هستید یا احتمال بارداری دارید.
در حال ترک الکل یا مواد هستید.
در صورت تشنج یا افکار آسیب به خود فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
پرسش‌های رایج درباره عوارض rTMS
آیا rTMS به مغز آسیب می‌زند؟
بر اساس راهنمای ایمنی ۲۰۲۱، وقتی rTMS در محدوده تنظیمات توصیه‌شده و پس از غربالگری انجام شود، شواهدی از آسیب ساختاری به مغز گزارش نشده است. عوارض شایع آن مانند سردرد و ناراحتی پوست سر معمولاً گذرا هستند. پزشک پیش از شروع، شرایط خاص شما را بررسی می‌کند.
سردرد بعد از جلسه rTMS چقدر طول می‌کشد؟
سردرد پس از rTMS معمولاً خفیف است و در مدت کوتاهی پس از جلسه برطرف می‌شود. در بسیاری از بیماران در جلسات بعد کمتر می‌شود. اگر سردرد شدید، طولانی یا متفاوت با سردردهای همیشگی شماست، پیش از مصرف دارو با کلینیک تماس بگیرید.
آیا عوارض rTMS بیشتر از داروهای ضدافسردگی است؟
نوع عوارض این دو متفاوت است. rTMS معمولاً عوارض موضعی و کوتاه‌مدت دارد، در حالی که عوارض دارو به نوع آن بستگی دارد. انتخاب درمان و ترکیب آن‌ها با ارزیابی پزشک انجام می‌شود و نباید دارو را خودسرانه تغییر دهید.
منابع علمی این صفحه (۳)
- Rossi S et al. Safety and recommendations for TMS use in healthy subjects and patient populations, with updates on training, ethical and regulatory issues: Expert Guidelines. Clin Neurophysiol (۲۰۲۱) مشاهده منبع
- Lefaucheur JP et al. Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS): An update (2014-2018). Clin Neurophysiol (۲۰۲۰) مشاهده منبع
- McClintock SM et al. Consensus Recommendations for the Clinical Application of Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation (rTMS) in the Treatment of Depression. J Clin Psychiatry (۲۰۱۸) مشاهده منبع
پیش از شروع، ایمنی درمان را بررسی کنید
در ویزیت اولیه، پزشک سوابق طبی و داروهای شما را بررسی می‌کند تا مشخص شود rTMS برای شما مناسب است یا نه.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.