درمان با rTMS
درمان با rTMS چیست، برای چه کسانی مناسب است، جلسات چگونه انجام میشود و شواهد علمی و عوارض احتمالی آن چیست.
تفاوت rTMS و ECT (الکتروشوک)؛ مقایسه علمی
rTMS و ECT هر دو از روش‌های تحریک مغزی برای درمان افسردگی هستند، اما شیوه اجرا و جایگاه آن‌ها متفاوت است. ECT با جریان الکتریکی کنترل‌شده و تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و درمانی مؤثر و جاافتاده برای افسردگی شدید است. rTMS با پالس‌های مغناطیسی، بدون بیهوشی و بهصورت سرپایی انجام میشود و بیشتر برای افرادی به کار می‌رود که به دارو پاسخ کافی ندادهاند. راهنماهای علمی ECT را در موارد شدید و فوری مقدم می‌دانند و rTMS را گزینهای با عوارض شناختی کمتر در موقعیتهای مناسب معرفی می‌کنند. انتخاب با روانپزشک است.
خلاصه در یک نگاه
- ECT نیازمند بیهوشی عمومی است؛ rTMS بدون بیهوشی و سرپایی انجام میشود.
- ECT درمانی مؤثر و جاافتاده برای افسردگی شدید و موقعیتهای فوری است.
- اثر ECT بر حافظه معمولاً موقت است؛ rTMS عارضه شناختی قابل توجهی ندارد.
- انتخاب میان این دو به شدت علائم، فوریت و ارزیابی روانپزشک بستگی دارد.
مقایسه rTMS و الکتروشوک (ECT)
این مقایسه کلی است و جایگزین ارزیابی روانپزشک نیست.
| معیار | rTMS | الکتروشوک (ECT) |
|---|---|---|
| بیهوشی | نیاز ندارد؛ فرد در طول جلسه هوشیار است | تحت بیهوشی عمومی کوتاه و شل‌کننده عضلانی انجام میشود |
| اثر بر حافظه | در مطالعات، عارضه شناختی قابل توجهی گزارش نشده است | ممکن است مشکلات حافظه ایجاد کند که در بیشتر افراد با گذشت زمان بهبود مییابد |
| محل انجام | کلینیک سرپایی؛ بازگشت به فعالیت روزمره پس از جلسه | بیمارستان یا مرکز مجهز به امکانات بیهوشی و پایش؛ نیاز به همراه و استراحت پس از جلسه |
| سرعت و قدرت اثر در افسردگی شدید | اثر معمولاً طی چند هفته ارزیابی میشود؛ در افسردگی بسیار شدید یا فوری گزینه نخست محسوب نمی‌شود | در راهنماها برای افسردگی شدید و موقعیت‌هایی که پاسخ سریع لازم است درمانی مؤثر شناخته میشود |
| بیماران معمول | بزرگسالان مبتلا به افسردگی ماژور که به دارو پاسخ کافی ندادهاند یا عوارض آن را تحمل نمی‌کنند | افسردگی شدید، همراه با علائم سایکوتیک، خطر جدی خودکشی، امتناع از غذا یا عدم پاسخ به درمان‌های دیگر |
هر دو روش جایگاه علمی مشخصی دارند و یکی جایگزین همه‌جانبه دیگری نیست.
ECT امروز چگونه انجام میشود؟
تصویری که بسیاری از فیلم‌های قدیمی از الکتروشوک ارائه داده‌اند با روش امروزی تفاوت زیادی دارد. ECT امروزه در مرکز درمانی، زیر نظر روانپزشک و متخصص بیهوشی، تحت بیهوشی کوتاه و با پایش علائم حیاتی انجام میشود. راهنمای CANMAT این روش را درمانی مؤثر و مبتنی بر شواهد برای افسردگی شدید می‌داند.
تفاوت اصلی rTMS و ECT چیست؟
پاسخ کوتاه: ECT با ایجاد یک تشنج کنترل‌شده تحت بیهوشی اثر میکند، اما rTMS با پالس‌های مغناطیسی ناحیه‌ای از مغز را بدون ایجاد تشنج و بدون بیهوشی تحریک میکند. همین تفاوت باعث میشود الگوی عوارض، محل انجام و جایگاه هر روش متفاوت باشد.
چه زمانی ECT ممکن است گزینه مناسب‌تری باشد؟
- افسردگی بسیار شدید که نیاز به پاسخ سریع دارد.
- افسردگی همراه با علائم سایکوتیک.
- خطر جدی خودکشی یا وضعیتی که سلامت جسمی را تهدید میکند، مانند امتناع از غذا.
- سابقه پاسخ خوب به ECT در دوره‌های قبلی.
چه زمانی rTMS ممکن است بررسی شود؟
- افسردگی ماژور که به یک یا چند داروی ضدافسردگی پاسخ کافی نداده است؛ مقاله افسردگی مقاوم به درمان را ببینید.
- زمانی که فرد نمی‌خواهد یا نمی‌تواند بیهوشی را انجام دهد.
- زمانی که حفظ عملکرد شناختی و ادامه کار و فعالیت روزمره در طول درمان اهمیت ویژه دارد.
توصیه‌های اجماعی McClintock و همکاران، rTMS را برای بیماران مناسب گزینهای معتبر در درمان افسردگی می‌دانند. دوره معمول آن حدود ۲۰ تا ۳۰ جلسه، ۵ روز در هفته است. برای اطلاعات بیشتر صفحه خدمات rTMS و عوارض rTMS را ببینید.
پرسش‌هایی که بهتر است از روانپزشک خود بپرسید
- با توجه به شدت علائم من، آیا فوریت درمان مطرح است؟
- هر روش در شرایط من چه مزایا و محدودیت‌هایی دارد؟
- اثر احتمالی بر حافظه چگونه پایش میشود؟
- تکلیف داروهای فعلی من در طول درمان چیست؟
مصرف دارو را بدون نظر پزشک متوقف یا تغییر ندهید. اگر افکار آسیب به خود دارید، فوراً با اورژانس (۱۱۵) یا اورژانس اجتماعی (۱۲۳) تماس بگیرید. برای ارزیابی شرایط خود نیز می‌توانید نوبت مشاوره بگیرید.
پرسش‌های رایج درباره تفاوت rTMS و ECT
آیا rTMS جایگزین الکتروشوک است؟
نه بهطور کلی. ECT در افسردگی شدید، همراه با علائم سایکوتیک یا در موقعیتهای فوری درمانی مؤثر و جاافتاده است. rTMS برای گروهی از بیماران که به دارو پاسخ کافی ندادهاند گزینهای معتبر است. روانپزشک با توجه به شدت و فوریت علائم تصمیم میگیرد کدام روش مناسبتر است.
آیا ECT همیشه به حافظه آسیب میزند؟
خیر. ECT ممکن است مشکلات حافظه، بهویژه درباره رویدادهای نزدیک به دوره درمان، ایجاد کند که در بیشتر افراد با گذشت زمان بهبود مییابد. روش اجرا و پایش شناختی میتواند این اثر را کاهش دهد. روانپزشک پیش از شروع، این موضوع را با شما و خانواده مرور میکند.
آیا rTMS نیاز به بیهوشی یا بستری دارد؟
خیر. rTMS بدون بیهوشی و بهصورت سرپایی در کلینیک انجام میشود. فرد در طول جلسه هوشیار است و پس از آن معمولاً به کار و فعالیت روزمره بازمیگردد. عوارض شایع آن سردرد و ناراحتی گذرای پوست سر است و خطر تشنج نادر است.
اگر rTMS پاسخ ندهد، آیا ECT مطرح میشود؟
ممکن است. در افرادی که به چند درمان از جمله دارو و rTMS پاسخ کافی ندادهاند، روانپزشک ممکن است ECT یا سایر گزینه‌های تخصصی را بررسی کند. این تصمیم به شدت علائم، سابقه درمان و شرایط جسمی فرد بستگی دارد و پس از گفت‌وگو با بیمار گرفته میشود.
منابع علمی این صفحه (۴)
- Milev RV et al. Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2016 Clinical Guidelines for the Management of Adults with Major Depressive Disorder: Section 4. Neurostimulation Treatments. Can J Psychiatry (۲۰۱۶) مشاهده منبع
- McClintock SM et al. Consensus Recommendations for the Clinical Application of Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation (rTMS) in the Treatment of Depression. J Clin Psychiatry (۲۰۱۸) مشاهده منبع
- Rossi S et al. Safety and recommendations for TMS use in healthy subjects and patient populations, with updates on training, ethical and regulatory issues: Expert Guidelines. Clin Neurophysiol (۲۰۲۱) مشاهده منبع
- Lefaucheur JP et al. Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS): An update (2014-2018). Clin Neurophysiol (۲۰۲۰) مشاهده منبع
مشاوره برای انتخاب گزینه مناسب
پزشک با بررسی شدت علائم و سابقه درمان شما درباره جایگاه rTMS و سایر گزینه‌ها توضیح می‌دهد.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.