درمان افسردگی
rTMS و dTMS روش‌های غیرتهاجمی برای افسردگی اساسی‌اند که به دارو پاسخ کافی نداده؛ چه کسانی مناسب‌اند، روند جلسات و شواهد...
افسردگی مقاوم به درمان چیست و چه راهی دارد؟
افسردگی مقاوم به درمان معمولاً به حالتی گفته میشود که فرد مبتلا به افسردگی ماژور، با وجود مصرف دستکم دو داروی ضدافسردگی مناسب با دوز و مدت کافی، بهبود کافی پیدا نکرده است. این وضعیت به معنای بی‌نتیجه بودن درمان نیست، بلکه نشان می‌دهد برنامه درمانی نیاز به بازنگری دارد. گزینه‌های پیش رو شامل بازبینی تشخیص، تنظیم یا ترکیب دارو، روان‌درمانی، روش‌های تحریک مغزی مانند rTMS و dTMS، ECT و سایر روش‌های تخصصی است. پاسخ به درمان در افراد مختلف متفاوت است و انتخاب مسیر باید با پزشک انجام شود.
خلاصه در یک نگاه
- تعریف رایج: پاسخ ناکافی به دستکم دو داروی ضدافسردگی مناسب با دوز و مدت کافی.
- پیش از هر چیز، تشخیص، دوز، مدت و نظم مصرف دارو بازبینی میشود.
- گزینه‌ها شامل تنظیم دارو، روان‌درمانی، rTMS و dTMS، ECT و روش‌های تخصصی دیگر است.
- مصرف دارو را بدون نظر پزشک متوقف یا تغییر ندهید.
- در صورت افکار آسیب به خود، فوراً با ۱۱۵ یا ۱۲۳ تماس بگیرید.
افسردگی مقاوم به درمان یعنی چه؟
در متون علمی تعریف یکسانی برای افسردگی مقاوم به درمان وجود ندارد، اما تعریف رایج این است: افسردگی ماژوری که با وجود دستکم دو دوره درمان با داروی ضدافسردگی مناسب، با دوز کافی و به مدت کافی، بهبود قابل قبولی پیدا نکرده است. «کافی» یعنی دارو با مقدار مناسب و به‌طور منظم، برای چند هفته مصرف شده باشد.
اگر درباره خود افسردگی و علائم آن اطلاعات بیشتری می‌خواهید، صفحه مربوط را ببینید. مهم است بدانید مقاوم بودن به درمان به معنای ناامیدی نیست؛ بسیاری از افراد با تغییر رویکرد درمانی به بهبود قابل توجهی می‌رسند.
چرا افسردگی به درمان پاسخ نمی‌دهد؟
گاهی آنچه مقاومت به درمان به نظر می‌رسد، در واقع به عوامل قابل اصلاحی مربوط است. پزشک معمولاً این موارد را بررسی میکند:
- بازبینی تشخیص: برخی اختلال‌ها مانند اختلال دوقطبی ممکن است با افسردگی اشتباه گرفته شوند و درمان متفاوتی لازم داشته باشند.
- دوز و مدت ناکافی: دارو ممکن است با مقدار کم یا برای مدت کوتاه مصرف شده باشد.
- نظم مصرف: قطع و وصل شدن مصرف یا فراموش کردن نوبت‌ها بر نتیجه اثر می‌گذارد.
- بیماری‌های همراه: اضطراب، مصرف مواد، اختلال خواب یا برخی مشکلات جسمی می‌توانند بهبود را دشوارتر کنند.
- عوامل استرس‌زای مداوم: مشکلات کاری، خانوادگی یا اجتماعی ممکن است روند درمان را کند کنند.
چه گزینه‌هایی برای درمان وجود دارد؟
راهنماهای درمانی رویکردی مرحله‌ای را توصیه می‌کنند. انتخاب گزینه به شدت علائم، سابقه درمان، بیماری‌های همراه و ترجیح شما بستگی دارد.
بهینه‌سازی درمان دارویی
روانپزشک ممکن است دوز دارو را تنظیم کند، داروی دیگری را جایگزین کند یا دارویی را برای تقویت اثر به درمان اضافه کند. این تغییرات فقط باید زیر نظر پزشک و با پیگیری انجام شوند.
روان‌درمانی
روان‌درمانی‌های مبتنی بر شواهد، مانند درمان شناختی رفتاری، می‌توانند در کنار دارو یا سایر روشها بخشی از برنامه درمان باشند.
تحریک مغناطیسی مغز (rTMS و dTMS)
مطالعات نشان داده‌اند rTMS در بسیاری از بیمارانی که به دارو پاسخ کافی نداده‌اند می‌تواند گزینه‌ای مؤثر باشد. دستگاه‌های دارای تأییدیه FDA از سال ۲۰۰۸ برای این گروه مجوز دارند و راهنمای NICE نیز استفاده از آن را در افسردگی پذیرفته است. دوره معمول حدود ۲۰ تا ۳۰ جلسه، ۵ روز در هفته و به مدت ۴ تا ۶ هفته است. dTMS نیز با کویل H برای افسردگی ماژور به کار می‌رود. برای مقایسه این روش با دارو، صفحه rTMS یا دارو را ببینید.
ECT (الکتروشوک)
ECT درمانی مؤثر و جاافتاده برای افسردگی شدید است و تحت بیهوشی انجام میشود. در موقعیت‌هایی مانند افسردگی همراه با علائم سایکوتیک یا نیاز به پاسخ سریع، روانپزشک ممکن است آن را پیشنهاد دهد. تفاوت‌ها را در صفحه تفاوت rTMS و ECT بخوانید.
سایر روش‌های تخصصی
روش‌های تخصصی دیگری نیز وجود دارند که در مراکز روانپزشکی و با ارزیابی دقیق برای برخی بیماران بررسی میشوند. روانپزشک درباره مناسب بودن این گزینه‌ها برای شما توضیح می‌دهد.
برای ویزیت چه چیزهایی را آماده کنید؟
اطلاعات دقیق درباره سابقه درمان به پزشک کمک میکند گام بعدی را آگاهانه‌تر انتخاب کند. پیش از مراجعه، این موارد را یادداشت کنید:
- نام داروهایی که تاکنون مصرف کرده‌اید، دوز و مدت مصرف هر کدام.
- عوارضی که تجربه کرده‌اید و دلیل قطع یا تغییر هر دارو.
- سابقه روان‌درمانی یا روش‌های دیگری که امتحان کرده‌اید.
- بیماری‌های جسمی، سابقه تشنج و وجود هرگونه ایمپلنت فلزی یا الکترونیکی.
- پرسش‌هایی که درباره گزینه‌های درمانی دارید.
چه زمانی باید کمک گرفت؟
- اگر پس از چند هفته مصرف منظم دارو، بهبود کافی احساس نمی‌کنید.
- اگر عوارض دارو ادامه درمان را برایتان دشوار کرده است.
- اگر علائم در کار، خانواده یا مراقبت از خود اختلال جدی ایجاد کرده است.
- اگر ناامیدی یا افکار مرگ در ذهن شما پررنگ شده است.
اگر افکار آسیب به خود دارید، فوراً با اورژانس (۱۱۵) یا اورژانس اجتماعی (۱۲۳) تماس بگیرید.
مصرف دارو را بدون نظر پزشک متوقف یا تغییر ندهید. برای بررسی شرایط خود و آشنایی با گزینه‌ها می‌توانید نوبت مشاوره بگیرید.
در شرایط اضطراری
اگر افکار آسیب به خود دارید، فوراً با اورژانس (۱۱۵) یا اورژانس اجتماعی (۱۲۳) تماس بگیرید.
مصرف دارو را بدون نظر پزشک متوقف یا تغییر ندهید.
پرسش‌های رایج درباره افسردگی مقاوم به درمان
آیا افسردگی مقاوم به درمان قابل بهبود است؟
بله، در بسیاری از بیماران با بازبینی تشخیص، تنظیم درمان دارویی، روان‌درمانی یا روش‌هایی مانند rTMS و ECT بهبود حاصل میشود. پاسخ به درمان در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است چند گام درمانی لازم باشد. مهم این است که درمان با پیگیری منظم و زیر نظر پزشک ادامه یابد.
چند دارو باید امتحان شود تا افسردگی مقاوم تلقی شود؟
در تعریف رایج، پاسخ ناکافی به دستکم دو داروی ضدافسردگی مناسب که با دوز و مدت کافی مصرف شدهاند، افسردگی مقاوم به درمان در نظر گرفته میشود. البته تعریفها در منابع مختلف کمی متفاوت است و پزشک پیش از این نتیجهگیری، نظم مصرف و تشخیص را هم بررسی میکند.
آیا rTMS برای افسردگی مقاوم به درمان مناسب است؟
rTMS برای بزرگسالان مبتلا به افسردگی ماژور که به دارو پاسخ کافی نداده‌اند مطالعه شده و دستگاه‌های دارای تأییدیه FDA برای این کاربرد وجود دارد. مناسب بودن آن برای شما به ارزیابی پزشک، شدت علائم و بررسی موارد ایمنی مانند ایمپلنت‌ها و سابقه تشنج بستگی دارد.
آیا باید در طول درمان جدید، داروها را کنار بگذارم؟
خیر، مگر اینکه پزشک شما توصیه کند. بسیاری از روشها مانند rTMS در کنار دارو انجام میشوند. توقف ناگهانی برخی داروها ممکن است علائم را بدتر کند یا عوارض ناخوشایندی ایجاد کند. مصرف دارو را بدون نظر پزشک متوقف یا تغییر ندهید.
منابع علمی این صفحه (۵)
- McClintock SM et al. Consensus Recommendations for the Clinical Application of Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation (rTMS) in the Treatment of Depression. J Clin Psychiatry (۲۰۱۸) مشاهده منبع
- Milev RV et al. Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) 2016 Clinical Guidelines for the Management of Adults with Major Depressive Disorder: Section 4. Neurostimulation Treatments. Can J Psychiatry (۲۰۱۶) مشاهده منبع
- Lefaucheur JP et al. Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS): An update (2014-2018). Clin Neurophysiol (۲۰۲۰) مشاهده منبع
- NICE. Repetitive transcranial magnetic stimulation for depression (IPG542) (۲۰۱۵) مشاهده منبع
- Rossi S et al. Safety and recommendations for TMS use in healthy subjects and patient populations, with updates on training, ethical and regulatory issues: Expert Guidelines. Clin Neurophysiol (۲۰۲۱) مشاهده منبع
بررسی گزینه‌های درمان افسردگی مقاوم
با ارزیابی سابقه درمان و شرایط شما، پزشک درباره گام بعدی و مناسب بودن rTMS توضیح می‌دهد.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.