التهاب عصب تعادلی و سرگیجه ناگهانی
آیا سرگیجه ناگهانی و شدید خطرناک است؟ با تفاوت سرگیجه سکته مغزی و التهاب عصب گوش، درمان خانگی و نقش توانبخشی دهلیزی آشنا شوید.
تهران نورو کلینیککلینیک مغز و اعصاب تهران
نزدیکترین نوبت خالی: در حال بررسی…
تهران نورو کلینیک · https://tehranneuroclinic.ir/conditions/dizziness
صبح در رختخواب غلت زدهاید و ناگهان اتاق دور سرتان چرخیده است. شاید هم وقتی از روی صندلی بلند میشوید چشمهایتان سیاهی میرود، سرگیجه دارید یا این روزها حس میکنید زمین زیر پایتان محکم نیست و از پله و خیابان شلوغ میترسید. پشت همهٔ اینها معمولاً یک ترس بزرگتر هست: «نکند مغزم مشکلی دارد؟» بیشتر سرگیجهها خطرناک نیستند و درمان دارند. در تهران نورو کلینیک با چند سؤال دقیق و معاینهٔ چشم و تعادل شروع میکنیم و قدم بعدی را با هم روشن میکنیم.
بیشتر سرگیجهها خطرناک نیستند و درمان دارند. در بسیاری از افراد علت با چند سؤال و یک معاینهٔ ساده پیدا میشود و اغلب MRI لازم نیست. شایعترین سرگیجهٔ چرخشی، یعنی سرگیجهٔ وضعیتی، معمولاً با چند حرکت ملایم سر و بدن در مطب بهتر میشود.
هدف ما این است که با خیال آسودهتر و یک برنامهٔ درمانی روشن از مطب بیرون بروید. در این صفحه از همان حسی شروع میکنیم که خودتان تجربه میکنید و بعد میگوییم در کلینیک چه کمکی میکنیم.
با چند سؤال دقیق دنبال علت میگردیم. مهمترین ابزار ما برای پیدا کردن علت سرگیجه، چند سؤال دقیق و بررسی حرکتهای چشم و تعادل شماست. در بسیاری از افراد همین گفتوگو و معاینه برای پیدا کردن علت کافی است.
اگر سرگیجهٔ وضعیتی باشد، درمان همانجا شروع میشود. مانور جااندازی چند دقیقه طول میکشد. در بسیاری از افراد، چرخشی که هفتهها امانشان را بریده بود، در همان جلسه یا با یک بار تکرار بهتر میشود.
قرص ضدسرگیجه برای مدت کوتاه است. خیلیها ماهها قرص سرگیجه میخورند، بیآنکه علت اصلی پیدا شده باشد. این قرصها فقط در چند روز اول یک حملهٔ شدید مفیدند. مصرف طولانیشان بهبود تعادل مغز را عقب میاندازد.
به برگشتن اعتماد به راه رفتن کمک میکنیم. ترس از زمین خوردن یا حملهٔ دوباره خیلیها را خانهنشین میکند، در حالی که همین کمتحرکی تعادل را بدتر میکند. با تمرینهای مخصوص و برگشت تدریجی به کارهای روزمره، اعتمادتان به راه رفتن معمولاً کمکم برمیگردد.
نگرانی سکته را جدی میگیریم. در معاینه، نشانههایی را که سرگیجهٔ ساده را از مشکل مغزی جدا میکنند، دقیق بررسی میکنیم. اگر کوچکترین شکی باشد، در همان جلسه آزمایشها و بررسیهای تکمیلی را درخواست میکنیم.
در رختخواب غلت میزنید، سر را برای برداشتن چیزی بالا میبرید یا به عقب خم میکنید و ناگهان همه چیز دور سرتان میچرخد. این حس چند ثانیه تا کمتر از یک دقیقه طول میکشد، گاهی با تهوع، و بعد آرام میشود تا حرکت بعدی.
بسیاری از افراد برای فرار از این حالت یاد میگیرند به یک سمت نخوابند یا سرشان را تکان ندهند. علت، جابهجا شدن بلورهای بسیار ریز در بخش تعادلی گوش داخلی است و ربطی به تومور یا مغز ندارد.
چه کمکی میکنیم: با آزمونی ساده به نام دیکسهالپایک، که سر و بدن را در وضعیت خاصی قرار میدهد، تشخیص معمولاً روشن میشود. این آزمون ممکن است چند ثانیه همان چرخش را ایجاد کند.
بعد در همان ویزیت مانور درمانی اپلی را انجام میدهیم: چند حرکت ملایم سر و بدن که بلورها را به جای اصلیشان برمیگرداند. گاهی یک بار تکرار لازم است.
از جا یا از روی صندلی بلند میشوید، چشمهایتان سیاهی میرود، سرتان سبک میشود و باید دستتان را به دیوار یا میز بگیرید. گاهی هم حس میکنید نزدیک است از حال بروید.
این حالت در واقع سبکی سر است و با چرخش واقعی فرق دارد. معمولاً از افت ناگهانی فشار هنگام ایستادن، کمآبی بدن، کمخونی یا داروهایی مثل قرص فشار و ادرارآور است. این حالت در سالمندان و افراد دیابتی بسیار رایج است.
چه کمکی میکنیم: فشار خونتان را در دو حالت خوابیده و ایستاده اندازه میگیریم و داروهایتان را بررسی میکنیم. چند راه ساده معمولاً مشکل را حل میکند و جلوی زمین خوردن را میگیرد: آرام بلند شدن، نوشیدن آب کافی با نظر پزشک و جابهجا کردن ساعت مصرف داروها.
نه سرتان میچرخد و نه چشمتان سیاهی میرود. فقط پاهایتان استواری قبل را ندارند، در تاریکی تعادلتان بیشتر به هم میخورد و مدام دستتان را به دیوار میگیرید. این حالت معمولاً کمکم شروع میشود.
علتش اغلب ترکیبی از چند چیز است: کم شدن حس پاها به خاطر آسیب عصبها (نوروپاتی و گزگز پاها)، ضعیف شدن چشم، تحلیل عضله، مصرف همزمان چند دارو و گاهی بیماریهایی مثل پارکینسون.
چه کمکی میکنیم: در معاینه، شیوهٔ راه رفتن، حس کف پا و رفلکسها را بررسی میکنیم. اگر بیحسی مطرح باشد، نوار عصب و عضله (EMG و NCS) را انجام میدهیم. درمان را بر اساس علت اصلی میچینیم و تمرینهای بازتوانی زیر نظر فیزیوتراپیست معمولاً به برگشت تعادل کمک میکند.
حملههای چرخشی چند دقیقه تا چند ساعت طول میکشند و با وزوز، سنگینی گوش و کم شدن شنوایی در یک گوش همراهاند. این الگو بیشتر به بیماری منیر میخورد؛ بیماریای در گوش داخلی که حملههایش تکرار میشود.
اگر سرگیجهٔ مداومی دارید که طی چند ساعت شروع شده، چند روز مانده و شنواییتان سالم است، معمولاً پای التهاب عصب تعادلی در میان است. این التهاب اغلب بعد از سرماخوردگی یا یک عفونت ویروسی پیدا میشود.
چه کمکی میکنیم: با شرححال دقیق و معاینه، این موارد را از مشکلهای مغزی جدا میکنیم. در التهاب عصب تعادلی، دارو فقط در چند روز اول لازم است و بعد تمرینهای تعادلی کمک میکنند مغز خودش را هماهنگ کند. اگر بیماری منیر مطرح باشد، آزمون شنواییسنجی درخواست میکنیم و برای پیشگیری از حملهها برنامهٔ دارویی میچینیم.
حملههای چرخش یا عدم تعادل دارید که دقیقهها تا روزها طول میکشد. این حالت بهخصوص در کسانی دیده میشود که سابقهٔ میگرن دارند، حتی اگر هنگام سرگیجه سردرد نداشته باشند. حساسیت به نور و صدا و تهوع هم در آن شایع است.
بسیاری از این افراد سالها بین متخصص گوش، مغز و اعصاب و قلب سرگردان ماندهاند و علت پیدا نشده است. به این حالت میگرن دهلیزی میگویند؛ یعنی میگرنی که بیشتر با سرگیجه خودش را نشان میدهد.
چه کمکی میکنیم: تشخیص را با بررسی الگوی حملهها و سابقهٔ سردرد میگذاریم. با شروع داروهای پیشگیری میگرن، بسیاری از این سرگیجهها هم کم میشوند. دربارهٔ درمان میگرن در صفحهٔ سردرد میگرنی و درمان آن بیشتر بخوانید.
گاهی بعد از یک دورهٔ سرگیجهٔ حاد، مثل BPPV یا التهاب عصب، تا هفتهها حس ناپایداری مبهمی دارید. در جاهای شلوغ سرتان سنگین میشود و مدام از حملهٔ دوباره میترسید. این حس کاملاً واقعی است و از ارتباط نزدیک دستگاه تعادل با اضطراب پیدا میشود.
چه کمکی میکنیم: اول با معاینهٔ کامل علتهای جسمی دیگر را بررسی میکنیم. بعد برنامهای برای برگشت تدریجی به کار و فعالیت روزمره به شما میدهیم و اگر لازم باشد، اضطراب زمینه را هم درمان میکنیم.
خانهنشینی و استراحت زیاد بهبود را عقب میاندازد. دربارهٔ این ارتباط در صفحهٔ اضطراب و علائم بدنی آن بخوانید.
جواب این چند سؤال ویزیت را سریعتر و دقیقتر میکند. پیشنهاد میکنیم پیش از آمدن جوابشان را یادداشت کنید:
حستان بیشتر چرخش است، سیاهی رفتن و سبکی سر، یا عدم تعادل هنگام راه رفتن؟
هر حمله چقدر طول میکشد؟ چند ثانیه، چند دقیقه، چند ساعت یا چند روز؟
سرگیجه با تکان دادن سر، بلند شدن سریع، استرس یا نور شروع میشود؟
همراهش وزوز گوش، سنگینی شنوایی، سردرد، تهوع یا تاری دید هم دارید؟
بهتازگی داروی جدیدی شروع کردهاید یا دوز داروهایتان تغییر کرده است؟
برای مثال، چرخش چندثانیهای هنگام غلت زدن بیشتر به BPPV میخورد. سبکی سر هنگام ایستادن به افت فشار، و عدم تعادل مداوم در تاریکی به کم شدن حس پاها مربوط است.
گفتوگو و معاینهٔ دقیق. نوع علامت، مدت هر حمله، شرایط شروع و علائم همراه را با دقت میپرسیم. بعد چشمها، شیوهٔ راه رفتن و تعادل را بررسی میکنیم و اگر BPPV مطرح باشد، آزمون دیکسهالپایک را انجام میدهیم.
بیشتر افراد این معاینه را دردناک نمیدانند؛ فقط ممکن است چند ثانیه همان سرگیجه را حس کنید که زود تمام میشود. تشخیص BPPV با همین معاینه است و معمولاً MRI یا عکس دیگری لازم ندارد.
مانور درمانی در مطب. اگر BPPV تأیید شود، مانور اپلی را در همان جلسه انجام میدهیم. چند دقیقه بیشتر طول نمیکشد و در بسیاری از افراد علائم را همان موقع بهتر میکند، هرچند گاهی تکرار لازم است.
توانبخشی دهلیزی (ورزشهای تعادلی). این تمرینها برای دستگاه تعادل گوش داخلی ساخته شدهاند. به مغز کمک میکنند بعد از التهاب عصب گوش یا در ناپایداریهای طولانی، تعادلش را دوباره بسازد. تمرینها را به شما یاد میدهیم یا اگر لازم باشد، شما را به فیزیوتراپیست معرفی میکنیم.
درمان علت اصلی. پیشگیری از میگرن، تنظیم داروهای فشار خون، درمان کمخونی یا کنترل نوروپاتی؛ هر کدام مسیر درمان جداگانهٔ خودش را دارد.
قرص فقط برای مدت کوتاه. قرصهای ضدسرگیجه برای کنترل چند روز اول حملههای شدید ساخته شدهاند. مصرف طولانیشان بدون پیدا کردن علت، به مغز فرصت نمیدهد تعادلش را ترمیم کند و توصیه نمیشود. با این حال دارو را به تصمیم خودتان قطع یا کم نکنید.
بررسی تکمیلی، فقط وقتی لازم است. اگر علائم مشکوک یا غیرعادی باشد یا نشانهٔ عصبی دیگری ببینیم، MRI یا آزمایش خون درخواست میکنیم. برای عدم تعادل همراه با بیحسی، نوار عصب و عضله انجام میدهیم.
گاهی برای اینکه بفهمیم سرگیجه از گوش داخلی است یا از مغز، بررسی بیشتری لازم است. در صورت نیاز آزمون تعادل را درخواست میکنیم.
در سالمندان، عدم تعادل معمولاً چند علت همزمان دارد و زمین خوردن ممکن است به شکستگی و از دست رفتن توان حرکتی برسد. اگر شما یا پدر و مادرتان سابقهٔ زمین خوردن دارید، جزئیاتش را در ویزیت بگویید. چند کار ساده که همین هفته از دستتان برمیآید:
فهرست داروها را با پزشک مرور کنید؛ بعضی قرصهای خواب، اعصاب یا فشار خطر زمین خوردن را بیشتر میکنند.
مسیر دستشویی را شبها روشن نگه دارید، پادریهای لیز را جمع کنید و در حمام دستگیره نصب کنید.
تمرینهای تعادلی و تقویت عضلههای پا را زیر نظر فیزیوتراپیست انجام دهید.
کفش مناسب با کف آجدار بپوشید و بینایی و شنوایی را بهطور دورهای معاینه کنید.
بیشتر سرگیجهها جای نگرانی ندارند، اما در این حالتها زودتر برای ویزیت متخصص مغز و اعصاب نوبت بگیرید:
حملههای چرخش یا تلوتلو خوردن مدام تکرار میشود یا بیش از چند روز مانده است.
سرگیجه باعث زمین خوردنتان شده یا از ترس حمله از خانه بیرون نمیروید.
همراه سرگیجه، وزوز یا کم شدن شنوایی در یک گوش دارید.
سن بالایی دارید یا سابقهٔ بیماری قلبی، دیابت یا فشار خون دارید.
ماههاست قرص ضدسرگیجه میخورید، بیآنکه علت روشن شده باشد.
تا روز ویزیت: هنگام بلند شدن عجله نکنید، آب و مایعات کافی بنوشید، هنگام حمله زود بنشینید یا دراز بکشید و رانندگی یا کار در ارتفاع را کنار بگذارید.
نشانههای دیگری را که ارزش بررسی دارند، در چه زمانی به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنیم؟ ببینید. وقتی آماده بودید، از صفحهٔ رزرو نوبت آنلاین وقت بگیرید.
این موارد صبر نمیکنند. سرگیجه بهندرت نشانهٔ سکتهٔ مغزی است، اما اگر باشد، هر دقیقه اهمیت دارد. با دیدن این علائم همین حالا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا بیمار را به نزدیکترین اورژانس بیمارستان برسانید:
سرگیجهٔ ناگهانی همراه با دوبینی، ناتوانی در راه رفتن، مشکل در حرف زدن، گیجی یا کاهش هوشیاری.
ضعف یا بیحسی ناگهانی یک طرف بدن یا کج شدن گوشهٔ صورت.
سردرد بسیار شدید، ناگهانی و غیرعادی که با همهٔ سردردهای قبلی فرق دارد.
تشنجی که بیش از ۵ دقیقه طول بکشد، پشت سر هم تکرار شود یا فرد به هوش نیاید.
اول با همان سؤالهای بالا شروع میکنیم. بعد چشمها را بررسی میکنیم، تعادل و راه رفتن را میسنجیم و اگر لازم باشد، آزمون تشخیصی وضعیت سر را انجام میدهیم. اگر مشکل BPPV باشد، مانور درمانی را همانجا در مطب انجام میدهیم.
اگر سرگیجهٔ حاد دارید، با یک همراه بیایید و خودتان رانندگی نکنید. فهرست داروهایتان را هم بیاورید. نکتههای دیگر در راهنمای اولین مراجعه آمده است.
چرخشهای کوتاه هنگام غلت زدن، دراز کشیدن یا بالا نگاه کردن، اغلب نشانهٔ سرگیجهٔ وضعیتی خوشخیم (BPPV) است. علتش جابهجا شدن بلورهای ریز گوش داخلی است و ربطی به مغز ندارد. با یک معاینه تشخیص داده میشود و معمولاً با مانوری ساده در مطب بهتر میشود. تا روز ویزیت آرام از جا بلند شوید.
بله، اما بهندرت. سرگیجهٔ ناگهانی اگر با دوبینی، لکنت یا مشکل در حرف زدن، ضعف یا بیحسی دست و پا، ناتوانی در راه رفتن یا سردرد بسیار شدید همراه باشد، بررسی فوری لازم دارد. در این حالت منتظر نوبت کلینیک نمانید و همان لحظه با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
خیر. در سرگیجههای معمول مثل BPPV، تشخیص فقط با شرححال و معاینه است و MRI معمولاً لازم نیست. فقط اگر علائم غیرعادی باشد یا با نشانههای عصبی دیگر همراه شود، تصویربرداری درخواست میکنیم. اگر قبلاً MRI گرفتهاید، جواب آن را به ویزیت بیاورید تا تکرار نشود.
ممکن است. صادقانه بگوییم: در بعضی افراد BPPV بعد از مدتی دوباره برمیگردد. این برگشت بهتنهایی نشانهٔ بیماری خطرناکی نیست و معمولاً با همان مانور دوباره بهتر میشود. اما اگر شکل سرگیجه عوض شد یا علامت تازهای مثل دوبینی و ضعف به آن اضافه شد، بررسی دوباره لازم است.
معمولاً از افت فشار هنگام بلند شدن، کمآبی بدن، کمخونی یا داروهایی مثل قرص فشار و ادرارآور است. در ویزیت فشار خونتان را هم در حالت خوابیده و هم ایستاده اندازه میگیریم و داروهایتان را بررسی میکنیم. تا روز ویزیت، آرام از جا بلند شوید و مایعات کافی بنوشید.
فقط در روزهای اول یک حملهٔ شدید و با تجویز پزشک. مصرف طولانی این قرصها بدون پیدا کردن علت اصلی، برگشت تعادل را کند میکند. اگر چند ماه است آنها را میخورید، وقت آن است که علت را با هم پیدا کنیم. تا آن روز دارو را به تصمیم خودتان قطع یا کم نکنید.
آیا سرگیجه ناگهانی و شدید خطرناک است؟ با تفاوت سرگیجه سکته مغزی و التهاب عصب گوش، درمان خانگی و نقش توانبخشی دهلیزی آشنا شوید.
آیا سرگیجه و وزوز گوش نشانه تومور مغزی است؟ با بیماری منیر، تفاوت آن با میگرن دهلیزی، و مناسب ترین روشهای درمان سرگیجه و صدای گوش آشنا شوید.
چرخش ناگهانی اتاق با غلت زدن در رختخواب یا خم کردن سر؟ راهنمای جامع سرگیجه وضعیتی حملهای خوشخیم (BPPV)، افتراق از علل مغزی و درمان فوری با مانور اپلی.
علت سرگیجه ناگهانی از سرگیجه وضعیتی و افت فشار هنگام بلند شدن تا میگرن دهلیزی و اختلال گوش داخلی؛ تفاوت سرگیجه چرخشی و سبکی سر، همراهی با حالت تهوع و علائم خطر را بشناسید.
آیا میدانید علت سیاهی رفتن چشم هنگام بلند شدن و سبکی سر هنگام برخاستن چیست؟ بررسی دقیق افت فشار وضعیتی (هیپوتانسیون ارتواستاتیک)، نقش کمخونی، اعصاب خودکار و روشهای درمان سیاهی رفتن چشم و سرگیجه زیر نظر متخصص مغز و اعصاب در نیاوران.
ارتباط میگرن با سرگیجه و روشهای درمان.
معاینه تعادل و حرکات چشم.
یکی از علل عدم تعادل در سالمندان.
علائم هشدار و زمان مراجعه.
متخصص مغز و اعصاب
دکتر ناصر مهربان، متخصص مغز و اعصاب با شماره نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ و دانشآموخته دانشگاه جندیشاپور، در تهران نورو کلینیک در نیاوران تهران ویزیت میکند. ایشان مشکلاتی مانند سردرد و میگرن، سرگیجه، گزگز و بیحسی دست و پا، تشنج و لرزش را بررسی میکند. ویزیت با شرح حال و معاینه عصبی شروع میشود و نوار مغز یا نوار عصب و عضله فقط در صورت نیاز درخواست میشود. درمانهای غیرتهاجمی مانند rTMS و dTMS نیز پس از ارزیابی و بررسی ایمنی مطرح میشوند.
اگر حس چرخش، سیاهی رفتن چشم یا عدم تعادلی را که اینجا خواندید در خودتان یا عزیزانتان میبینید، با یک ویزیت شروع کنید. علت را بررسی میکنیم و اگر سرگیجهٔ وضعیتی باشد، مانور درمانی را در کلینیک انجام میدهیم.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.