درمان افسردگی
rTMS و dTMS روش‌های غیرتهاجمی برای افسردگی اساسی‌اند که به دارو پاسخ کافی نداده؛ چه کسانی مناسب‌اند، روند جلسات و شواهد علمی.
میگرن
شواهد محدود برای rTMS
درمان میگرن با rTMS و تحریک مغناطیسی؛ شواهد و محدودیت‌ها
درمان میگرن با rTMS هنوز روش استاندارد و تأییدشده‌ای نیست. آنچه تأییدیه FDA دارد، دستگاههای تحریک مغناطیسی تکپالسی (single-pulse TMS) است که برای درمان حاد حمله میگرن همراه با اورا به کار می‌رود؛ این تأییدیه در سال ۲۰۱۳ و با تکیه بر کارآزمایی لیپتون و همکاران (۲۰۱۰) صادر شد. در مقابل، شواهد تحریک مغناطیسی تکراری (rTMS) برای پیشگیری از حملات میگرن محدود و ناهمسوست. به همین دلیل داروهای پیشگیری، اصلاح شیوه زندگی و پیگیری منظم با پزشک مغز و اعصاب همچنان پایه درمان میگرن هستند و تحریک مغناطیسی فقط پس از ارزیابی پزشک و بهعنوان گزینه کمکی بررسی میشود.
خلاصه در یک نگاه
- TMS تکپالسی (نه rTMS) برای درمان حاد میگرن همراه با اورا تأییدیه FDA دارد.
- شواهد rTMS برای پیشگیری از میگرن محدود و ناهمسوست.
- داروهای پیشگیری، شیوه زندگی و پیگیری با پزشک مغز و اعصاب درمان استاندارد است.
- تحریک مغناطیسی فقط پس از معاینه و بهعنوان گزینه کمکی مطرح میشود.
TMS تکپالسی و rTMS در میگرن چه تفاوتی دارند؟
هر دو روش از میدان مغناطیسی برای اثر بر فعالیت قشر مغز استفاده می‌کنند، اما کاربرد و شواهد آن‌ها یکسان نیست.
TMS تکپالسی: دستگاهی دستی که بیمار هنگام شروع حمله روی پشت سر قرار می‌دهد و پالس‌های منفرد می‌فرستد. دستگاههای دارای تأییدیه FDA برای درمان حاد میگرن همراه با اورا در این گروه هستند.
rTMS: پالس‌های پشت‌سرهم در جلسات منظم در کلینیک. این روش برای افسردگی مقاوم تأییدیه دارد، اما در میگرن هنوز در حد پژوهش و درمان کمکی است. برای آشنایی بیشتر، صفحه rTMS چیست را ببینید.
شواهد علمی چه می‌گویند؟
TMS تکپالسی برای درمان حاد
در کارآزمایی تصادفی و دوسوکور لیپتون و همکاران (۲۰۱۰)، بزرگسالان مبتلا به میگرن همراه با اورا در شروع حمله از دستگاه تکپالسی یا دستگاه نما (ساختگی) استفاده کردند. در گروه تحریک واقعی، رهایی از درد دو ساعت پس از درمان بیشتر از گروه نما گزارش شد.
rTMS برای پیشگیری
مطالعات rTMS در پیشگیری از میگرن کوچک و از نظر ناحیه تحریک و پروتکل ناهمگون بوده‌اند و نتایج یکسانی نداشته‌اند. راهنمای مبتنی بر شواهد لفوشور و همکاران (۲۰۲۰) شواهد موجود را برای ارائه توصیه روشن درباره rTMS در میگرن کافی ندانسته است.
درمان استاندارد میگرن همچنان چیست؟
تحریک مغناطیسی جایگزین درمان‌های رایج نیست. برنامه درمان میگرن معمولاً شامل این موارد است:
تشخیص نوع سردرد و رد سایر علت‌ها توسط پزشک مغز و اعصاب
داروهای درمان حمله و در صورت نیاز داروهای پیشگیری با تجویز پزشک
خواب منظم، وعده‌های غذایی منظم، نوشیدن آب کافی و مدیریت استرس
ثبت دفترچه سردرد برای شناخت محرک‌ها و ارزیابی پاسخ به درمان
پرهیز از مصرف مکرر مسکن بدون نظر پزشک
اگر درباره تفاوت درمان دارویی و تحریک مغناطیسی سؤال دارید، مقایسه rTMS و دارو را بخوانید. مصرف هیچ دارویی را بدون هماهنگی با پزشک خود تغییر ندهید یا قطع نکنید.
چه کسانی ممکن است تحریک مغناطیسی را بررسی کنند؟
تصمیم به استفاده از هر روش تحریک مغناطیسی پس از معاینه گرفته میشود. این گزینه ممکن است در این شرایط مطرح شود:
میگرنی که با وجود درمان منظم زیر نظر پزشک کنترل کافی نشده است
عوارض یا منع مصرف برخی داروها
همراهی میگرن با افسردگی که خود نیازمند ارزیابی است؛ صفحه افسردگی را ببینید
پاسخ به درمان در افراد مختلف متفاوت است و هیچ روشی برای همه بیماران یکسان عمل نمی‌کند.
ارزیابی در کلینیک چگونه انجام میشود؟
ویزیت پزشک مغز و اعصاب، بررسی سابقه سردرد و درمان‌های قبلی
غربالگری ایمنی برای منع‌های تحریک مغناطیسی
توضیح شفاف درباره شواهد، محدودیت‌ها و گزینه‌های جایگزین
در صورت مناسب بودن، طراحی برنامه کمکی در کنار درمان استاندارد
درباره روند جلسات در صفحه درمان با rTMS و درباره عوارض در صفحه عوارض rTMS بیشتر بخوانید. برای بررسی شرایط خود می‌توانید از صفحه نوبت‌دهی اقدام کنید.
چه زمانی باید فوری به پزشک مراجعه کرد؟
سردرد ناگهانی و بسیار شدید، سردرد همراه با تب و سفتی گردن، ضعف یا بی‌حسی یک طرف بدن، اختلال گفتار، گیجی، تشنج یا سردرد پس از ضربه به سر نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد و نباید با درمان‌های سرپایی به تأخیر بیفتد.
خلاصه شواهد: TMS تکپالسی در میگرن
این جدول مطالعه اصلی پشتوانه تأییدیه FDA برای TMS تکپالسی را خلاصه می‌کند؛ این مطالعه درباره rTMS نیست.
| مطالعه | سال | جمعیت مطالعه | یافته اصلی | محدودیت |
|---|---|---|---|---|
| Lipton RB و همکاران، Lancet Neurol | ۲۰۱۰ | بزرگسالان مبتلا به میگرن همراه با اورا | رهایی از درد دو ساعت پس از درمان در گروه تحریک واقعی بیشتر از گروه نما بود. | فقط میگرن همراه با اورا و درمان حاد با دستگاه تکپالسی بررسی شد؛ نتایج به rTMS یا پیشگیری از میگرن قابل تعمیم نیست. |
برای rTMS در پیشگیری از میگرن، راهنمای لفوشور و همکاران (۲۰۲۰) شواهد را برای توصیه روشن کافی ندانسته است.
ایمنی و منع‌های تحریک مغناطیسی
پیش از هر نوع تحریک مغناطیسی، پزشک باید موارد زیر را بررسی کند:
- وجود فلز یا وسایل الکترونیکی کاشته‌شده در سر یا نزدیک آن، کاشت حلزون و محرک‌های کاشتنی
- سابقه صرع یا تشنج؛ خطر تشنج نادر است اما وجود دارد
- بارداری و قطع اخیر الکل یا مواد
سردرد و ناراحتی پوست سر شایع و معمولاً گذراست و استفاده از محافظ شنوایی در جلسه لازم است.
مصرف هیچ دارویی را بدون هماهنگی با پزشک خود تغییر ندهید یا قطع نکنید.
سایر بیماری‌ها
درمان وسواس (OCD)
dTMS از سال ۲۰۱۸ بهعنوان درمان کمکی وسواس تأییدیه FDA دارد؛ نقش آن در کنار ERP و دارو، شواهد علمی و روند جلسات.
درمان اضطراب
شواهد rTMS برای اضطراب محدود و در حال پژوهش است؛ چه زمانی مطرح میشود، درمان‌های استاندارد و پرسش‌هایی برای پزشک.
اختلالات خواب
rTMS برای بی‌خوابی تأییدیه FDA ندارد و شواهد آن محدود است؛ CBT-I درمان خط اول است و QEEG فقط ارزیابی کمکی محسوب میشود.
پارکینسون
rTMS در پارکینسون درمانی کمکی با شواهد در حال تکمیل برای برخی علائم حرکتی و افسردگی است و جایگزین درمان دارویی نمی‌شود.
صرع و تشنج
تفاوت تشنج و صرع، روش تشخیص، کمک‌های اولیه هنگام حمله و اصول درمان صرع.
ام‌اس (MS)
ام‌اس چیست، چه علائمی دارد، چطور تشخیص داده میشود و پیگیری درمان آن چگونه است.
سرگیجه و عدم تعادل
انواع سرگیجه، علل رایج مانند BPPV، علائمی که نیاز به اورژانس دارند و روش‌های درمان.
نوروپاتی و گزگز
نوروپاتی محیطی چیست، چه عللی دارد، چطور با آزمایش و نوار عصب بررسی میشود و چه درمان‌هایی دارد.
پرسش‌های رایج درباره درمان میگرن با rTMS
آیا rTMS برای میگرن تأییدیه FDA دارد؟
خیر. تأییدیه FDA در میگرن مربوط به دستگاههای تحریک مغناطیسی تکپالسی برای درمان حاد حمله میگرن همراه با اورا است. rTMS یعنی تحریک تکراری در جلسات کلینیکی، برای پیشگیری از میگرن تأییدیه ندارد و شواهد آن محدود است. به همین دلیل در صورت استفاده، فقط بهعنوان گزینه کمکی و پس از ارزیابی پزشک مغز و اعصاب مطرح میشود.
آیا با تحریک مغناطیسی می‌توانم داروهای میگرن را کنار بگذارم؟
تحریک مغناطیسی جایگزین داروهای میگرن نیست و نباید به این امید داروها را تغییر دهید. داروهای پیشگیری و درمان حمله بخشی از برنامه استاندارد هستند و هر تغییری در آن‌ها باید با نظر پزشک معالج انجام شود. قطع خودسرانه دارو ممکن است حملات را بدتر کند و ارزیابی پاسخ به درمان را هم دشوار می‌کند.
تحریک مغناطیسی برای میگرن چه عوارضی دارد؟
بر اساس راهنمای ایمنی سال ۲۰۲۱، سردرد خفیف و ناراحتی پوست سر از عوارض شایع و معمولاً گذرا هستند. تشنج عارضه‌ای نادر است و به همین دلیل غربالگری سابقه صرع، کاشت‌های فلزی یا الکترونیکی و بارداری پیش از شروع ضروری است. استفاده از محافظ شنوایی در جلسات rTMS هم لازم است.
برای بررسی میگرن در کلینیک چه باید همراه داشته باشم؟
بهتر است فهرست داروهای فعلی و قبلی، نتیجه تصویربرداری یا آزمایش‌های قبلی و دفترچه یا یادداشت سردرد چند هفته اخیر را همراه داشته باشید. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند نوع سردرد، درمان‌های امتحان‌شده و مناسب بودن یا نبودن تحریک مغناطیسی را دقیق‌تر بررسی کند. برای هماهنگی زمان ویزیت از صفحه نوبت‌دهی استفاده کنید.
دکتر ناصر مهربان
متخصص مغز و اعصاب
متخصص مغز و اعصاب با شماره نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ و دانش‌آموخته دانشگاه جندی‌شاپور، با تمرکز بر درمان‌های غیردارویی و غیرتهاجمی اختلالات خلقی، اضطرابی و سردردهای مزمن.
- بورد تخصصی مغز و اعصاب
منابع علمی این صفحه (۳)
- Lipton RB et al. Single-pulse transcranial magnetic stimulation for acute treatment of migraine with aura: a randomised, double-blind, parallel-group, sham-controlled trial. Lancet Neurol (۲۰۱۰) مشاهده منبع
- Lefaucheur JP et al. Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS): An update (2014-2018). Clin Neurophysiol (۲۰۲۰) مشاهده منبع
- Rossi S et al. Safety and recommendations for TMS use in healthy subjects and patient populations, with updates on training, ethical and regulatory issues: Expert Guidelines. Clin Neurophysiol (۲۰۲۱) مشاهده منبع
ارزیابی میگرن با پزشک مغز و اعصاب
پیش از هر تصمیم درباره تحریک مغناطیسی، شرایط، داروها و گزینه‌های درمانی شما بررسی میشود.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.