تهران نورو کلینیک · https://tehranneuroclinic.ir/conditions/adhd
بیش فعالی چیست؟ رهایی از اختلال تمرکز، کارهای نیمهکاره و قضاوتهای اشتباه
هر شب نوشتن یک صفحه مشق با فرزندتان به یک دعوای طولانی تبدیل میشود و پیامهای مداوم مدرسه درباره «حواسپرتی در کلاس» شما را خسته کرده است. یا شاید شما یک بزرگسال هستید؛ کسی که ایدههای بزرگی دارد اما همیشه کارهایش نیمهکاره رها میشود، وسایلش را گم میکند و در محیط کار به بینظمی متهم است. چه در کودکی و چه در بزرگسالی، برچسبهای «تنبل» یا «سر به هوا» بسیار آزاردهنده هستند. اما حقیقت این است که شما یا فرزندتان با یک تفاوت واقعی در عملکرد مغز روبرو هستید. بیش فعالی چیست؟ این یک اختلال عصبی-رشدی است که ارتباطات مغزی در بخش کنترل توجه و هیجانات را تحت تاثیر قرار میدهد. در تهران نورو کلینیک، ما با انجام تست بیش فعالی و استفاده از رویکردهای مدرن روانپزشکی، به شما کمک میکنیم تا تمرکز از دست رفته را بازیابید.
خلاصه در یک نگاه
- تکانشگری (Impulsivity) و بیقراری حرکتی در کنار اختلال تمرکز و یادگیری در مدرسه، نشانههای بارز ADHD در کودکان هستند.
- علائم بیش فعالی در بزرگسالان به شکل فراموشکاری، بینظمی مزمن، تصمیمات عجولانه و رها کردن پروژههای کاری خود را نشان میدهد.
- اختلال نافرمانی مقابلهجویانه (ODD) اغلب همراه با ADHD رخ میدهد و نیازمند بررسی دقیق توسط روانپزشک کودک و نوجوان است.
- درمان با نوروفیدبک (Neurofeedback) و استفاده از نقشه مغزی (QEEG) برای بررسی امواج تتا و بتا، یکی از موثرترین روشهای درمان بدون دارو است.
- داروهای محرک مانند داروی ریتالین، ستراترا و کنکورت در صورت نیاز و تحت نظر دقیق متخصص تجویز میشوند.
از کجا بفهمیم کودکمان بیش فعال است یا فقط شیطنت میکند؟
تفاوت شیطنت طبیعی کودک با اختلال بیشفعالی در «میزان آسیب به عملکرد» است. کودک شیطون میتواند در مواقع لزوم (مثلاً سر کلاس) آرام بنشیند و قوانین را رعایت کند. اما علائم بیش فعالی در کودکان به گونهای است که کودک حتی اگر بخواهد، نمیتواند تمرکز کند یا سر جایش بنشیند. این علائم در سه محیط مختلف (خانه، مدرسه و جمع دوستان) مشکلساز میشوند.
اختلال نقص توجه (ADD)؛ وقتی بیش فعالی خاموش و پنهان است
آیا میدانستید که برخی کودکان (مخصوصاً دختران) اصلاً پرتحرک نیستند اما به شدت با تمرکز مشکل دارند؟ این حالت که به آن اختلال نقص توجه (ADD) گفته میشود، اغلب تا سنین بالا تشخیص داده نمیشود. کودک ADD آرام است، در کلاس شلوغ نمیکند، اما در عالم رویاهای خودش سیر میکند و نمراتش به دلیل جا انداختن سوالات افت میکند.
آیا بیش فعالی (ADHD) تا سنین بزرگسالی هم ادامه دارد؟
بله! برخلاف تصور گذشته، ADHD با افزایش سن از بین نمیرود، بلکه شکل آن تغییر میکند. علائم بیش فعالی در بزرگسالان به ندرت به صورت دویدن و بالا رفتن از در و دیوار بروز میکند؛ بلکه به صورت «بیقراری درونی مداوم»، حرف زدن بیش از حد، پریدن وسط حرف دیگران، مدیریت ضعیف زمان و بیثباتی در شغل و روابط عاطفی خود را نشان میدهد. مناسب ترین روانپزشک برای بیش فعالی بزرگسالان در شمال تهران، در ارزیابیهای بالینی به بررسی دقیق تاریخچه زندگی فرد میپردازد.
درمان بیش فعالی (ADHD)؛ از رفتاردرمانی تا نوروفیدبک
درمان این اختلال بر اساس دستورالعملهای جهانی نیازمند یک رویکرد چندجانبه است:
۱. رفتاردرمانی و اصلاح محیط
آموزش به والدین برای استفاده از سیستم پاداش، تقسیم وظایف کودک به بخشهای کوچک، و هماهنگی با کادر مدرسه اولین خط درمان است.
۲. درمان بیش فعالی و نقص توجه بدون دارو (نوروفیدبک)
آیا درمان بیش فعالی بدون مصرف دارو امکانپذیر است؟ بله. درمان با نوروفیدبک (تمرین مغز) به کودکان و بزرگسالان یاد میدهد که چگونه امواج مغزی مربوط به حواسپرتی را کاهش و امواج مربوط به تمرکز را افزایش دهند. مطالعات نشان داده است که اثربخشی نوروفیدبک در بسیاری از بیماران، ماهها پس از پایان دوره پایدار میماند. ما در درست ترین مرکز نوروفیدبک برای درمان بیش فعالی در تهران، از این تکنولوژی ایمن استفاده میکنیم.
۳. دارودرمانی
داروهایی مانند ریتالین (Ritalin) با افزایش سطح دوپامین در مغز، تمرکز را به شدت بهبود میبخشند. عوارض قرص ریتالین برای کودکان (مانند بیاشتهایی یا اختلال خواب) در روزهای اول ممکن است بروز کند، اما روانپزشک با تنظیم دقیق دوز، این عوارض را کنترل میکند. هرگز دارو را به صورت خودسرانه قطع یا تغییر ندهید.
تست دقیق تشخیص بیش فعالی با نقشه مغزی (QEEG)
حتمی ترین تست برای تشخیص اختلال بیش فعالی چیست؟ تشخیص نهایی تنها توسط مصاحبه بالینی روانپزشک انجام میشود. اما نقشه مغزی (QEEG) به عنوان یک ابزار کمکی بسیار قدرتمند عمل میکند. این دستگاه با ثبت و مقایسه امواج مغز (مانند نسبت امواج تتا به بتا)، الگوهای غیرطبیعی مرتبط با نقص توجه را شناسایی کرده و به پزشک در تنظیم پروتکل درمانی دقیق کمک میکند. رزرو نوبت روانپزشک اطفال به همراه این تست، دقیقترین رویکرد درمانی را تضمین میکند.
هشدار: بررسی سابقه تشنج پیش از شروع درمان
دستگاههای نوروفیدبک و نقشه مغزی هیچ جریانی را وارد سر نمیکنند و کاملاً ایمن هستند. با این حال، اگر کودک سابقه تشنج (صرع) یا اختلالات تیک عصبی دارد، باید پیش از هرگونه مداخلهای (چه دارویی و چه دستگاهی) به دقت توسط متخصص مغز و اعصاب بررسی شود. در هنگام نوبتگیری، این موارد را حتماً به پزشک اطلاع دهید.
پرسشهای متداول درباره تشخیص و درمان ADHD
آیا بازیهای کامپیوتری باعث بیش فعالی میشوند؟
خیر. ADHD یک اختلال عصبی-ژنتیکی است و با بازی کامپیوتری ایجاد نمیشود. با این حال، کودکان مبتلا به ADHD معمولاً ساعتها بدون مشکل روی بازیهای پرهیجان تمرکز میکنند (Hyperfocus)، زیرا این بازیها با پاداشهای سریع، مغز آنها را تحریک میکند. این موضوع، تشخیص ADHD را رد نمیکند.
علائم پنهان نقص توجه (ADD) در دختران چگونه خود را نشان میدهد؟
دختران معمولاً به ندرت دچار بیشفعالی حرکتی میشوند. ADD در دختران بیشتر به صورت رویاپردازی مفرط در کلاس، ناتوانی در مدیریت زمان، فراموشکاری، نوسانات خلقی و اضطراب ناشی از پنهان کردن بینظمیهایشان بروز میکند.
آیا درمان بیش فعالی بدون مصرف دارو (با نوروفیدبک) امکانپذیر است؟
در موارد خفیف تا متوسط، بسیاری از بیماران با ترکیب رفتاردرمانی و جلسات نوروفیدبک نیازی به مصرف دارو پیدا نمیکنند. اما در موارد شدید، نوروفیدبک به عنوان درمان مکمل در کنار دارو استفاده میشود تا به تدریج دوز دارو کاهش یابد.
عوارض قرص ریتالین برای کودکان چیست؟
شایعترین عوارض شامل بیاشتهایی در طول روز، تاخیر در خواب شبانه و گاهی افزایش موقت ضربان قلب است. پزشک با تنظیم زمان مصرف و تجویز داروهای جایگزین (مانند ستراترا) این مشکلات را به حداقل میرساند.
آیا بیش فعالی (ADHD) با نقشه مغزی تشخیص داده میشود؟
نقشه مغزی (QEEG) به تنهایی برای تشخیص ADHD کافی نیست، اما به عنوان یک ابزار کمکی مهم در کنار مصاحبه بالینی، برای تایید تشخیص و تعیین مناسب ترین پروتکل درمانی نوروفیدبک بسیار ارزشمند است.
دکتر ناصر مهربان
متخصص مغز و اعصاب
دکتر ناصر مهربان، متخصص مغز و اعصاب با شماره نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ و دانشآموخته دانشگاه جندیشاپور، در تهران نورو کلینیک در نیاوران تهران ویزیت میکند. ایشان مشکلاتی مانند سردرد و میگرن، سرگیجه، گزگز و بیحسی دست و پا، تشنج و لرزش را بررسی میکند. ویزیت با شرح حال و معاینه عصبی شروع میشود و نوار مغز یا نوار عصب و عضله فقط در صورت نیاز درخواست میشود. درمانهای غیرتهاجمی مانند rTMS و dTMS نیز پس از ارزیابی و بررسی ایمنی مطرح میشوند.
- بورد تخصصی مغز و اعصاب
منابع علمی این صفحه (۵)
- NICE guideline NG87, Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (۲۰۱۸) مشاهده منبع
- Efficacy of neurofeedback treatment in ADHD: the effects on inattention, impulsivity and hyperactivity: a meta-analysis (۲۰۰۹) مشاهده منبع
- Sustained effects of neurofeedback in ADHD: a systematic review and meta-analysis (۲۰۱۹) مشاهده منبع
- Assessment of digital EEG, quantitative EEG, and EEG brain mapping: report of the American Academy of Neurology and the American Clinical Neurophysiology Society (۱۹۹۷) مشاهده منبع
- Safety and recommendations for TMS use in healthy subjects and patient populations, with updates on training, ethical and regulatory issues: Expert Guidelines (۲۰۲۱) مشاهده منبع
همین امروز برای تست دقیق تشخیص بیش فعالی با نقشه مغزی نوبت بگیرید
اگر خستگی از چالشهای روزانه تحصیلی کودک یا بینظمیهای شغلی خودتان شما را کلافه کرده است، به جای برچسب زدن، به دنبال ریشهیابی باشید. کلینیک تخصصی تشخیص ADHD در نیاوران با مناسب ترین ابزارهای تشخیصی و درمانی در کنار شماست.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.