صرع و تشنج
علائم، تشخیص، کمک‌های اولیه و درمان.
نوار مغز (EEG)؛ کاربرد، آمادگی و روند انجام
نوار مغز یا EEG آزمونی بی‌خطر و غیرتهاجمی است که فعالیت الکتریکی مغز را با الکترودهای کوچک روی پوست سر ثبت میکند. هیچ جریانی به مغز وارد نمیشود و آزمون دردی ندارد. نوار مغز بیشتر برای بررسی تشنج و صرع درخواست میشود و به پزشک کمک میکند نوع حمله را بهتر بشناسد. با این حال، نوار مغز طبیعی وجود صرع را رد نمی‌کند و نتیجه آن همیشه در کنار شرح حال و معاینه تفسیر میشود. ثبت معمولاً حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد و همراه با آماده‌سازی، زمان حضور شما بیشتر خواهد بود.
خلاصه در یک نگاه
- EEG فعالیت الکتریکی مغز را ثبت میکند و دردی ندارد.
- بیشترین کاربرد آن در بررسی تشنج و صرع است.
- EEG طبیعی به معنی نبودن صرع نیست؛ تشخیص بر پایه شرح حال است.
- با موی تمیز و خشک، بدون روغن یا ژل مراجعه کنید و داروها را قطع نکنید.
نوار مغز چیست؟
سلول‌های عصبی مغز با پیام‌های الکتریکی کوچک با هم ارتباط دارند. در EEG، این فعالیت با الکترودهایی که روی پوست سر قرار می‌گیرند ثبت و به‌صورت امواج روی صفحه نمایش داده میشود. پزشک متخصص الگوی این امواج را بررسی میکند. انجمن نوروفیزیولوژی کلینیکی آمریکا برای EEG روتین، حداقل حدود ۲۰ دقیقه ثبت بدون مزاحمت را توصیه کرده است.
EEG معمولی با نقشه مغزی QEEG متفاوت است. در QEEG همان داده‌ها با نرم‌افزار تحلیل کمی می‌شوند و کاربرد آن تکمیلی است.
نوار مغز برای چه کسانی درخواست میشود؟
- بررسی حمله‌های تشنج و کمک به تعیین نوع صرع؛ صفحه صرع و تشنج را ببینید
- بررسی دوره‌های گیجی، خیره شدن یا از دست دادن هوشیاری که علت روشنی ندارند
- پیگیری برخی بیماران مبتلا به صرع، به تشخیص پزشک
- بررسی برخی تغییرات هوشیاری در بیماری‌های مغزی
راهنمای NICE تأکید میکند که EEG نباید به‌تنها برای رد یا تأیید صرع به کار رود. بسیاری از افراد مبتلا به صرع در فاصله بین حملهها نتیجه طبیعی دارند و گاهی تغییرات غیراختصاصی در افراد سالم هم دیده میشود. برای همین، شرح حال دقیق و توضیح شاهدان حمله اهمیت زیادی دارد. غش ساده و برخی حمله‌های غیرصرعی نیز ممکن است شبیه تشنج باشند.
نوار مغز چطور انجام میشود؟
- محل الکترودها روی سر اندازه‌گیری و علامت‌گذاری میشود و الکترودها با ژل یا خمیر رسانا یا با کلاهک مخصوص قرار می‌گیرند.
- روی صندلی یا تخت آرام دراز می‌کشید و در بخش‌هایی با چشم باز و بسته ثبت انجام میشود.
- ممکن است از شما خواسته شود چند دقیقه تند و عمیق نفس بکشید یا به نور چشمکزن نگاه کنید. این کارها برای آشکار کردن برخی الگوهاست و در صورت نیاز متوقف میشود.
- پس از پایان، الکترودها برداشته می‌شوند و می‌توانید به کارهای روزانه برگردید. گزارش نهایی توسط پزشک تفسیر میشود.
گاهی پزشک نوار مغز با محرومیت از خواب درخواست میکند، چون ثبت در حالت خواب‌آلودگی و خواب ممکن است اطلاعات بیشتری بدهد. در این حالت، دستور دقیق کم کردن خواب شب قبل را هنگام رزرو دریافت می‌کنید. در صورت محرومیت از خواب، خودتان رانندگی نکنید.
آمادگی پیش از نوار مغز
- شب قبل یا صبح روز آزمون موهایتان را بشویید و کاملاً خشک کنید؛ از روغن، ژل، تافت یا کرم مو استفاده نکنید.
- وعده غذایی معمول خود را بخورید؛ گرسنگی ممکن است روی ثبت اثر بگذارد.
- داروهای خود را طبق روال مصرف کنید و هیچ دارویی را بدون نظر پزشک قطع نکنید. فهرست داروها را همراه بیاورید.
- درباره مصرف قهوه و نوشیدنی‌های کافئین‌دار روز آزمون از پذیرش سؤال کنید.
- گزارش نوار مغز و تصویربرداری‌های قبلی و در صورت امکان ویدئوی حمله را همراه داشته باشید.
انواع EEG
- ثبت روتین: حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه ثبت در حالت بیداری که رایج‌ترین نوع است.
- ثبت پس از کم‌خوابی: وقتی ثبت روتین طبیعی بوده اما شک به صرع باقی است، ثبت در خواب‌آلودگی و خواب ممکن است اطلاعات بیشتری بدهد.
- ثبت طولانی یا ویدئو-EEG: ثبت چندساعته تا چندروزه همراه با فیلم‌برداری که برای ثبت خود حمله یا تشخیص حمله‌های غیرصرعی به کار می‌رود و معمولاً در مراکز تخصصی بیمارستانی انجام میشود.
تفسیر نتیجه
گزارش EEG معمولاً سه بخش دارد: توصیف فعالیت زمینه‌ای مغز، وجود یا نبود امواج غیرطبیعی و جمع‌بندی پزشک. عبارت‌هایی مانند «تغییرات غیراختصاصی» به معنی بیماری مشخصی نیستند و باید در کنار علائم شما تفسیر شوند. نتیجه را خودتان تفسیر نکنید و درباره شروع یا قطع دارو فقط بر اساس گزارش تصمیم نگیرید؛ آن را در ویزیت پیگیری با پزشک درخواست‌کننده بررسی کنید.
انجام آزمون در تهران نوروکلینیک
برای انجام نوار مغز در تهران، در تهران نوروکلینیک در نیاوران می‌توانید ابتدا ویزیت شوید و در صورت درخواست پزشک، زمان آزمون را در همان مرکز هماهنگ کنید. اگر پزشک دیگری آزمون را درخواست کرده است، برگه درخواست و سوابق را همراه بیاورید. نکات آمادگی نوار مغز، مانند شستن مو و ادامه مصرف داروها، را پیش از روز آزمون مرور کنید تا ثبت با کیفیت خوبی انجام شود.
برای هماهنگی، نوبت بگیرید یا ابتدا ویزیت متخصص مغز و اعصاب را رزرو کنید. سایر خدمات در صفحه خدمات کلینیک آمده است.
پیش از آزمون بدانید
نوار مغز طبیعی وجود صرع را رد نمی‌کند و تغییرات جزئی در ثبت EEG هم به معنی صرع نیست؛ تشخیص بر پایه شرح حال، توضیح شاهدان حمله و معاینه انجام میشود.
اگر بیماری شدید قلبی یا ریوی، سابقه سکته مغزی یا کم‌خونی داسی‌شکل دارید، پیش از آزمون اطلاع دهید؛ ممکن است بخش تنفس عمیق برای شما انجام نشود.
پس از ثبت با کم‌خوابی، خودتان رانندگی نکنید.
مطالب مرتبط
نقشه مغزی QEEG
تفاوت QEEG با نوار مغز معمولی.
ویزیت متخصص مغز و اعصاب
شرح حال، معاینه و تصمیم درباره آزمون‌ها.
راهنمای اولین مراجعه
مدارک لازم و روند پذیرش.
سؤالات متداول نوار مغز
آیا نوار مغز درد یا عارضه دارد؟
خیر. این آزمون فقط فعالیت الکتریکی مغز را ثبت میکند و جریانی به مغز وارد نمیشود. ممکن است ژل الکترود کمی روی مو باقی بماند که با شستن پاک میشود. در افراد مبتلا به صرع، تنفس عمیق یا نور چشمکزن بهندرت ممکن است حمله ایجاد کند که در حضور کارکنان کنترل میشود.
اگر نوار مغزم طبیعی باشد یعنی صرع ندارم؟
نه لزوماً. بسیاری از افراد مبتلا به صرع در فاصله بین حملهها نوار مغز طبیعی دارند. پزشک بر اساس شرح حال، توضیح شاهدان و معاینه تصمیم میگیرد و ممکن است ثبت تکراری، با محرومیت از خواب یا بررسیهای دیگر درخواست کند.
قبل از نوار مغز باید داروی ضدتشنج را قطع کنم؟
خیر. قطع ناگهانی داروهای ضدتشنج میتواند خطر حمله را بالا ببرد. داروها را طبق روال مصرف کنید، مگر اینکه پزشک معالج دستور دیگری داده باشد، و فهرست آنها را همراه بیاورید.
نتیجه نوار مغز چه زمانی آماده میشود؟
ثبت EEG باید توسط پزشک بررسی و گزارش شود. زمان تحویل گزارش هنگام انجام آزمون اعلام میشود و بهتر است نتیجه را در ویزیت پیگیری با پزشک درخواست‌کننده بررسی کنید.
دکتر ناصر مهربان
متخصص مغز و اعصاب
متخصص مغز و اعصاب با شماره نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ و دانش‌آموخته دانشگاه جندی‌شاپور، با تمرکز بر درمان‌های غیردارویی و غیرتهاجمی اختلالات خلقی، اضطرابی و سردردهای مزمن.
- بورد تخصصی مغز و اعصاب
منابع علمی این صفحه (۳)
- Sinha SR et al. American Clinical Neurophysiology Society Guideline 1: Minimum Technical Requirements for Performing Clinical Electroencephalography. J Clin Neurophysiol (۲۰۱۶) مشاهده منبع
- NICE. Epilepsies in children, young people and adults (NG217) (۲۰۲۲) مشاهده منبع
- Fisher RS et al. ILAE official report: a practical clinical definition of epilepsy. Epilepsia (۲۰۱۴) مشاهده منبع
نوبت نوار مغز در نیاوران
برای هماهنگی نوار مغز یا ویزیت پیش از آن با ما در تماس باشید.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.