صرع و تشنج
علائم، تشخیص، کمکهای اولیه و درمان.
تهران نورو کلینیککلینیک مغز و اعصاب تهران
نزدیکترین نوبت خالی: در حال بررسی…
تهران نورو کلینیک · https://tehranneuroclinic.ir/services/eeg
برای خودتان یا فرزندتان نوار مغز نوشتهاند و از همان لحظه چند سؤال رهایتان نمیکند. برق به سر وصل میکنند؟ درد دارد؟ کودکی که از دکتر میترسد، با این همه سیم چه میکند؟ باید شب قبل بیدار بمانم؟ این سؤالها را هر هفته در پذیرش و اتاق نوار مغز میشنویم. جواب این سؤالها معمولاً آرامکننده است. در تهران نورو کلینیک، پیش از شروع هر مرحله را برای شما و فرزندتان توضیح میدهیم و نوار زیر نظر متخصص مغز و اعصاب ثبت و تفسیر میشود.
نوار مغز (EEG) آزمونی بیدرد است. چند حسگر کوچک روی پوست سر، فعالیت الکتریکی طبیعی مغز را ثبت میکنند. هیچ برقی به سر وصل نمیشود و سوزن یا اشعهای در کار نیست. ثبت آن معمولاً ۲۰ تا ۴۰ دقیقه طول میکشد. بیشتر برای بررسی تشنج و حملههای شبیه آن درخواست میشود و همان روز به کارتان برمیگردید.
نوار مغز یکی از سادهترین آزمونهای مغز و اعصاب است. دستگاه کاری روی سر شما انجام نمیدهد و فقط مثل یک شنوندهٔ دقیق گوش میدهد. حسگرهای کوچک (الکترود) پیامهایی را ثبت میکنند که مغز هر لحظه میسازد. لازم نیست موهایتان را کوتاه کنید یا بتراشید.
از قبل میدانید چه پیش میآید: پیش از شروع، الکترود را به شما یا فرزندتان نشان میدهیم تا ببینید روی سر چه حسی دارد. بزرگترین نگرانی دربارهٔ نوار مغز ترس از ناشناخته است. چند دقیقه توضیح ساده معمولاً همین ترس را از بین میبرد.
ثبت و تفسیر در یک جا، زیر نظر متخصص مغز و اعصاب: گزارش نوار را متخصص مغز و اعصاب مینویسد و اگر بخواهید، درمان را هم در همین کلینیک ادامه میدهید. نوار مغز بدون شرححال فقط برگهای پر از موج است. معنای آن کنار معاینهٔ دقیق روشن میشود.
فرزندتان کنار شما میماند: معمولاً از لحظهٔ ورود تا برداشتن آخرین الکترود، یکی از والدین کنار کودک است. بغل کردن، شیشهٔ شیر یا پخش کارتون محبوبش روی گوشی در اتاق نوار آزاد است.
اگر برگهٔ نوار مغز دارید، میتوانید همین حالا نوبت نوار مغز را آنلاین رزرو کنید.
نه. این را با اطمینان میگوییم. بسیاری از بزرگسالان با نگرانی وارد اتاق میشوند و چند دقیقه بعد روی تخت چرتشان میبرد. الکترودها فقط ثبت میکنند و چیزی وارد سر نمیشود.
تنها بخش کمی ناخوشایند، خمیر یا ژلی است که برای چسبیدن بهتر الکترودها به موها میزنیم. این ژل با یک بار شستن مو پاک میشود. شاید از شما بخواهیم چند دقیقه تند و عمیق نفس بکشید یا به نوری چشمکزن نگاه کنید. کمی سبکی سر یا گزگز ملایم دور لب و نوک انگشتها در این چند دقیقه طبیعی است و زود برطرف میشود.
یک نکتهٔ ایمنی: در کسانی که صرع دارند، نفس عمیق یا نور چشمکزن بهندرت ممکن است حمله را شروع کند. به همین دلیل این مرحلهها زیر نظر کادر درمان انجام میشود. هر جا حالتان خوب نبود، همان لحظه کار را متوقف میکنیم.
اگر بیماری شدید قلب یا ریه، کمخونی داسیشکل یا سابقهٔ سکتهٔ مغزی دارید، پیش از شروع به ما بگویید. در این حالت بخش نفس عمیق را برایتان انجام نمیدهیم.
سلولهای عصبی مغز با پیامهای الکتریکی بسیار ریز با هم حرف میزنند. نوار مغز همین پیامها را از روی پوست سر میگیرد و به شکل موج روی صفحه نشان میدهد. پزشک الگوی این موجها را میخواند. او میبیند سرعت و شکل موجها در کدام بخش مغز تغییر کرده و آیا موج غیرطبیعی دیده میشود.
نوار مغز معمولی با «نقشهٔ مغزی (QEEG)» فرق دارد. در نقشهٔ مغزی، نرمافزار همین اطلاعات را با عدد تحلیل میکند و بیشتر یک بررسی تکمیلی است. اگر پزشک برایتان نقشهٔ مغزی نوشته، توضیح نقشهٔ مغزی و کاربردهای آن را هم بخوانید.
شایعترین دلیل درخواست نوار مغز، بررسی حملهای است که شبیه تشنج بوده است. اما کاربرد آن به همین محدود نیست. پزشکان معمولاً در این موقعیتها نوار مغز میخواهند:
بعد از حملهای همراه با بیهوشی، سفت شدن بدن یا تکانهای غیرارادی، تا نوع حمله دقیقتر روشن شود
وقتی کسی ناگهان گیج میشود، چند ثانیه به یک نقطه خیره میماند و با اطرافش ارتباط ندارد، یا کارهایی میکند که بعد به یاد نمیآورد
برای پیگیری بعضی از مبتلایان به صرع، مثلاً پیش از آنکه پزشک داروها را تغییر دهد
برای بررسی علت بعضی تغییرهای هوشیاری در بیماریهای مغز
یک نکتهٔ مهم: نوار مغز طبیعی به این معنی نیست که صرع ندارید. بسیاری از مبتلایان به صرع در فاصلهٔ بین حملهها نوار کاملاً طبیعی دارند. از طرف دیگر، گاهی در افراد سالم هم تغییرهای کوچک و بیخطر دیده میشود.
برای همین، توضیح دقیق کسی که حمله را دیده و فیلم کوتاهی از آن لحظه گاهی از خود نوار هم برای پزشک ارزشمندتر است. غش ساده و بعضی حملههای غیرصرعی هم ظاهری شبیه تشنج دارند و معاینهٔ دقیق معمولاً کمک میکند آنها را از هم جدا کنیم. دربارهٔ صرع و راه تشخیص آن بیشتر بخوانید.
ثبت نوار معمولی معمولاً ۲۰ تا ۴۰ دقیقه طول میکشد. برای اینکه نوار قابل اعتماد باشد، دستکم حدود ۲۰ دقیقه ثبت آرام و بدون وقفه لازم است. با آمادهسازی و چسباندن و برداشتن الکترودها، در مجموع معمولاً حدود یک ساعت در کلینیک وقت بگذارید. نوار مغز در خواب بیشتر طول میکشد.
جزئیات بیشتر را در راهنمای مدت و آمادگی نوار مغز ببینید.
برای نوار مغز معمولی، نه. شب قبل سر وقت بخوابید و استراحت کنید. بیخوابی پیش از نوار معمولی کمکی نمیکند و کار پزشک را سختتر هم میکند. خستگی زیاد میتواند الگوی موجهای مغز را از حالت طبیعی بیرون ببرد.
با این حال، بعضی الگوهای مغز فقط در خوابآلودگی یا خواب عمیق خود را نشان میدهند. اگر نوار معمولی شما طبیعی بوده و پزشک هنوز به صرع شک دارد، ممکن است نوار مغز در خواب یا نوار با محرومیت از خواب (یعنی بعد از یک شب کمخوابی) بنویسد.
فقط در این حالت و دقیقاً طبق دستوری که هنگام رزرو نوبت میدهیم، شب قبل کمتر بخوابید. معمولاً یعنی دیرتر بخوابید و صبح زودتر بیدار شوید. روز نوار با کمخوابی این نکتهها را رعایت کنید:
صبح همان روز چای، قهوه و نوشیدنی کافئیندار نخورید.
در راه کلینیک چرت نزنید.
با یک همراه بیایید. بعد از کمخوابی نباید رانندگی کنید.
کمخوابی در افراد مستعد میتواند احتمال حمله را بیشتر کند. پس هیچوقت بدون دستور پزشک خوابتان را کم نکنید. گاهی نوار مغز طولانیتر، از چند ساعت تا چند روز، همراه با فیلمبرداری لازم میشود که به آن ویدئو-EEG میگویند. اگر پزشک آن را لازم بداند، دربارهٔ جا و روند انجامش راهنماییتان میکنیم.
این بخش را برای پدر و مادرهایی نوشتهایم که با نگرانی میآیند و میگویند: «بچهام میترسد.» حق هم دارند. اینکه غریبهای چیزی روی سر کودک بگذارد، میتواند برایش ترسناک باشد. اما نوار مغز کودکان همان آزمون بزرگسالان است و دردی ندارد. سختترین بخش، آرام نگه داشتن کودک است و برای آن هم راههای خوبی داریم.
شب قبل موهای کودک را بشویید و خوب خشک کنید. روغن، ژل یا کرم مو نزنید.
با زبان خودش و با مهربانی توضیح دهید: «چند دکمهٔ کوچک روی سرت میگذارند تا ببینند مغزت چطور کار میکند. درد ندارد و من همهٔ مدت پیشت هستم.» کودکی که بداند چه پیش میآید، خیلی بهتر همکاری میکند.
پیش از آمدن به او غذا یا شیر بدهید. کودک گرسنه زود بیقرار میشود.
اسباببازی، پتو یا کتاب محبوبش را بیاورید. برای نوزاد و کودک شیرخوار، شیشهٔ شیر، پستانک و گوشی برای پخش کارتون خیلی کمک میکند.
داروهای کودک را مثل همیشه بدهید، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد.
خواب کودک را فقط وقتی کم کنید که پزشک بهروشنی «نوار مغز در خواب» خواسته باشد.
در تمام مدت ثبت، پدر یا مادر کنار کودک است و نوزاد میتواند در آغوش شما آرام بگیرد. اگر کودک کمی تکان خورد یا گریه کرد، چیزی خراب نمیشود. کار را نگه میداریم تا آرام شود و بعد با حوصله ادامه میدهیم. دربارهٔ داروی خوابآور فقط به نظر پزشک تکیه کنید و خودتان هیچ دارویی به کودک ندهید.
کمی ژل روی موهای کودک میماند که با یک شستوشوی ساده پاک میشود. همان روز میتواند به مهدکودک، مدرسه یا بازی برگردد. اگر برای نوار خوابش را کم کرده بودید، طبیعی است که بعدازظهر کمی خوابآلود و بیحوصله باشد.
شب قبل یا صبح همان روز موهایتان را خوب بشویید و کاملاً خشک کنید. روغن، ژل، تافت یا واکس مو نزنید. الکترودها روی موی چرب خوب نمیچسبند و کیفیت نوار پایین میآید.
وعدهٔ غذایی همیشگی را بخورید. گرسنگی و افت قند خون میتواند روی موجهای مغز اثر بگذارد.
داروهایتان را مثل همیشه بخورید. هیچ دارویی را، بهخصوص داروی ضدتشنج، بدون نظر پزشک قطع نکنید. فهرست داروها یا خود آنها را همراه بیاورید.
اگر دربارهٔ قهوه و نوشیدنی کافئیندار در روز نوار سؤال دارید، هنگام پذیرش از همکاران ما بپرسید.
برگهٔ دستور پزشک، نوارهای مغز و تصویربرداریهای قبلی و اگر دارید، فیلم لحظهٔ حمله را همراه داشته باشید. نکتههای عمومی روز مراجعه را در راهنمای اولین مراجعه آوردهایم.
آمادهسازی: جای دقیق الکترودها را روی سر اندازه میگیریم. بعد حسگرها را با خمیر رسانای ملایم یا کلاهک مخصوص روی سر وصل میکنیم.
ثبت نوار: راحت دراز میکشید یا مینشینید. بخشی از ثبت با چشم باز و بخشی با چشم بسته است. بسیاری از افراد همینجا خوابشان میبرد و این برای یک نوار خوب کمک هم میکند.
نفس عمیق و نور ملایم: اگر پزشک لازم بداند، چند دقیقه تند و عمیق نفس میکشید یا به نور چشمکزن نگاه میکنید. این کار الگوهای پنهان مغز را بهتر نشان میدهد.
پایان ثبت: الکترودها را آرام برمیداریم و ژل را از روی موها پاک میکنیم. بعد میتوانید به کار و زندگی روزمره برگردید.
نوشتن گزارش: متخصص مغز و اعصاب همهٔ موجها را با دقت بررسی میکند و گزارش مینویسد. زمان تحویل جواب را همان روز به شما میگوییم.
جواب نوار همان لحظه آماده نمیشود. متخصص باید موجها را یکییکی با دقت ببیند و تحلیل کتبی بنویسد. زمان تحویل گزارش را هنگام انجام نوار به شما میگوییم.
گزارش معمولاً سه بخش دارد: وضعیت پایهٔ مغز، بودن یا نبودن موج غیرطبیعی و در آخر نتیجهگیری پزشک. اگر عبارتی مثل «تغییرات غیراختصاصی» دیدید، نگران نشوید. این عبارت نام بیماری خاصی نیست و باید کنار علائم شما بررسی شود.
گزارش را خودتان تفسیر نکنید و بر اساس حدس، دارویی را کم یا زیاد نکنید. آن را نزد پزشک معالجتان ببرید تا با شما بررسی کند.
هزینه به نوع نوار بستگی دارد. مثلاً نوار معمولی در بیداری با نوار مغز در خواب، که بیشتر طول میکشد، فرق دارد. پیش از رزرو با پذیرش تماس بگیرید و بگویید پزشک چه نوع نواری نوشته است تا هزینه را دقیق به شما بگویند.
اگر پزشک کلینیک ما یا هر پزشک دیگری برایتان نوار مغز نوشته، همین حالا نوبتتان را اینترنتی ثبت کنید. روز مراجعه برگهٔ دستور پزشک را همراه بیاورید.
اگر هنوز معاینه نشدهاید، بهتر است اول نوبت ویزیت متخصص مغز و اعصاب بگیرید. در ویزیت روشن میشود که به نوار مغز نیاز دارید یا آزمون دیگری مثل نوار عصب و عضله (EMG و NCS) به کارتان میآید.
این موارد را پشت گوش نیندازید. نوار مغز آزمونی با وقت قبلی برای تشخیص است و جای اورژانس را نمیگیرد. اگر یکی از اینها پیش آمد، منتظر نوبت کلینیک نمانید و فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید:
تشنجی که بیشتر از ۵ دقیقه طول بکشد
تشنجهای پشت سر هم، بیآنکه فرد بین آنها به هوش بیاید
اولین تشنج زندگی
تشنج همراه با ضربه به سر یا تنگی نفس، یا تشنج در دوران بارداری
نوار مغز فقط فعالیت طبیعی مغز را ثبت میکند و برقی به سر وصل نمیشود. تنها چیزی که از آن میماند، کمی ژل روی موهاست که با یک شستوشوی ساده پاک میشود. در کسانی که صرع دارند، نفس عمیق یا نور چشمکزن بهندرت ممکن است حمله را شروع کند. برای همین این مرحلهها زیر نظر کادر درمان انجام میشود. هر لحظه که حالتان خوب نباشد، ثبت را متوقف میکنیم.
بله، معمولاً در تمام مدت کنار فرزندتان میمانید. حضور شما کودک را آرام میکند و وقتی استرسش کمتر باشد، نوار هم بهتر ثبت میشود. کودک شیرخوار میتواند همهٔ مدت در آغوش شما بماند. برای کودک بزرگتر، اسباببازی، کتاب یا پتوی محبوبش را بیاورید. برای نوزاد هم شیشهٔ شیر یا پستانک همیشگیاش را فراموش نکنید.
نه. اگر کودک تکان بخورد، معمولاً فقط چند ثانیه از ثبت قابل استفاده نیست و بقیهٔ نوار سالم میماند. کار را نگه میداریم تا آرام شود و بعد با حوصله ادامه میدهیم. کمک کنید کودک سیر باشد و اسباببازی محبوبش همراهش باشد. برای آرام کردن او خودتان داروی خوابآور ندهید. هر داروی خوابآور یا آرامبخش برای کودک فقط با دستور پزشک داده میشود.
نه لزوماً. بسیاری از مبتلایان به صرع در فاصلهٔ بین حملهها نوار مغز طبیعی دارند. برای همین پزشک فقط به یک برگهٔ نوار تکیه نمیکند. او شرححال دقیق، حرف کسانی که حمله را دیدهاند و معاینه را کنار هم میگذارد. اگر هنوز شک داشته باشد، شاید نوار تکراری یا نوار مغز در خواب بنویسد. صفحهٔ صرع و تشنج را هم ببینید.
نه. قطع ناگهانی داروی ضدتشنج خطرناک است و میتواند احتمال حملهٔ شدید را بالا ببرد. همهٔ داروهایتان را مثل همیشه و سر وقت بخورید، مگر اینکه پزشک خودتان دستور دیگری داده باشد. فهرست کامل داروها را با دوز دقیق بنویسید و روز نوار همراه بیاورید. پزشک هنگام خواندن نوار این داروها را در نظر میگیرد.
علائم، تشخیص، کمکهای اولیه و درمان.
فرق QEEG با نوار مغز معمولی.
شرححال، معاینه و تصمیم دربارهٔ آزمونها.
مدارک لازم و روند پذیرش.
متخصص مغز و اعصاب
دکتر ناصر مهربان، متخصص مغز و اعصاب با شماره نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ و دانشآموخته دانشگاه جندیشاپور، در تهران نورو کلینیک در نیاوران تهران ویزیت میکند. ایشان مشکلاتی مانند سردرد و میگرن، سرگیجه، گزگز و بیحسی دست و پا، تشنج و لرزش را بررسی میکند. ویزیت با شرح حال و معاینه عصبی شروع میشود و نوار مغز یا نوار عصب و عضله فقط در صورت نیاز درخواست میشود. درمانهای غیرتهاجمی مانند rTMS و dTMS نیز پس از ارزیابی و بررسی ایمنی مطرح میشوند.
اگر برگهٔ نوار مغز دارید، نوبت را آنلاین رزرو کنید و شب قبل موهایتان را بشویید. بقیهٔ مراحل را در کلینیک قدمبهقدم برای شما یا فرزندتان توضیح میدهیم.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.