درمان افسردگی
rTMS و dTMS روش‌های غیرتهاجمی برای افسردگی اساسی‌اند که به دارو پاسخ کافی نداده؛ چه کسانی مناسب‌اند، روند جلسات و شواهد علمی.
اختلالات خواب
تحت پژوهش
درمان بیخوابی با rTMS؛ آنچه شواهد می‌گویند
درمان بیخوابی با rTMS هنوز در مرحله پژوهش است و تأییدیه FDA ندارد. مطالعات موجود کوچک و ناهمگون هستند و برای توصیه روتین کافی نیستند. درمان خط اول بیخوابی مزمن، درمان شناختی رفتاری بیخوابی (CBT-I) است که عادت‌ها، افکار و الگوی خواب را هدف می‌گیرد. نقشه مغزی QEEG ممکن است بهعنوان ارزیابی کمکی در کنار معاینه به کار رود، اما آزمون تشخیصی مستقل نیست. اگر بیخوابی با افسردگی همراه باشد، ارزیابی و درمان افسردگی اهمیت ویژه‌ای دارد. هر تصمیمی درباره rTMS فقط پس از معاینه پزشک و بهعنوان گزینه کمکی گرفته میشود.
خلاصه در یک نگاه
- rTMS برای بیخوابی تأییدیه FDA ندارد و شواهد آن محدود است.
- CBT-I درمان خط اول بیخوابی مزمن است.
- QEEG فقط ابزار ارزیابی کمکی است، نه آزمون تشخیصی مستقل.
- داروهای خواب را بدون نظر پزشک قطع یا تغییر ندهید.
آیا درمان بیخوابی با rTMS مؤثر است؟
پاسخ کوتاه این است که هنوز به‌طور روشن مشخص نیست. برخی مطالعات کوچک بهبود کیفیت خواب را پس از rTMS گزارش کرده‌اند، اما تعداد شرکت‌کنندگان کم، پروتکل‌ها متفاوت و پیگیری‌ها کوتاه بوده است.
- rTMS برای بیخوابی تأییدیه FDA ندارد.
- در راهنمای مبتنی بر شواهد لفوشور و همکاران (۲۰۲۰)، بیخوابی جزو کاربردهای دارای توصیه rTMS نیست.
- کاربرد تأییدشده rTMS، افسردگی مقاوم به درمان است؛ صفحه افسردگی را ببینید.
درمان خط اول بیخوابی: CBT-I
درمان شناختی رفتاری بیخوابی (CBT-I) روشی ساختاریافته و غیردارویی است که معمولاً در چند جلسه با راهنمایی متخصص انجام میشود و این اجزا را دارد:
- تنظیم زمان خواب و بیداری ثابت
- کنترل محرک‌ها؛ استفاده از تخت فقط برای خواب
- اصلاح باورها و نگرانی‌های مربوط به خواب
- آموزش بهداشت خواب و تکنیک‌های آرام‌سازی
داروهای خواب در برخی افراد و برای مدت محدود با تجویز پزشک به کار می‌روند. مصرف هیچ دارویی را بدون هماهنگی با پزشک خود تغییر ندهید یا قطع نکنید.
QEEG در ارزیابی بیخوابی چه نقشی دارد؟
نقشه مغزی کمّی (QEEG) الگوی فعالیت الکتریکی مغز را ثبت و تحلیل می‌کند. طبق گزارش انجمن‌های علمی نورولوژی، QEEG ابزاری کمکی است و بهتنهایی برای تشخیص اختلالات روان‌پزشکی یا خواب کافی نیست. نتیجه آن باید همراه با شرح حال، معاینه و در صورت نیاز ارزیابیهای تخصصی خواب تفسیر شود. درباره این ارزیابی در صفحه نقشه مغزی QEEG بیشتر بخوانید.
چه زمانی rTMS ممکن است مطرح شود؟
در برخی بیماران، بیخوابی بخشی از تصویر افسردگی یا اضطراب است. در این شرایط پزشک ممکن است درمان بیماری زمینه‌ای را در اولویت قرار دهد و اگر معیارهای درمان افسردگی وجود داشته باشد، درمان با rTMS را برای افسردگی بررسی کند. در این حالت هدف اصلی درمان افسردگی است و اثر آن بر خواب در افراد مختلف متفاوت است.
پیش از مراجعه چه کارهایی مفید است؟
- ثبت دفترچه خواب دو هفته اخیر: ساعت خواب، بیداری‌ها و چرت‌ها
- فهرست داروها، مکمل‌ها و مصرف کافئین یا الکل
- یادداشت علائمی مانند خروپف شدید یا وقفه تنفسی که ممکن است نیاز به بررسی دیگری داشته باشد
برای پاسخ پرسش‌های عمومی صفحه پرسش‌های rTMS را ببینید و برای ارزیابی از نوبت‌دهی اقدام کنید.
پیش از هر تصمیم درباره rTMS
rTMS برای بیخوابی تأییدیه FDA ندارد و فقط در صورت صلاحدید پزشک و بهعنوان گزینه کمکی مطرح میشود.
پیش از هر نوع تحریک مغناطیسی، پزشک باید موارد زیر را بررسی کند:
- وجود فلز یا وسایل الکترونیکی کاشته‌شده در سر یا نزدیک آن، کاشت حلزون و محرک‌های کاشتنی
- سابقه صرع یا تشنج؛ خطر تشنج نادر است اما وجود دارد
- بارداری و قطع اخیر الکل یا مواد
سردرد و ناراحتی پوست سر شایع و معمولاً گذراست و استفاده از محافظ شنوایی در جلسه لازم است.
مصرف هیچ دارویی را بدون هماهنگی با پزشک خود تغییر ندهید یا قطع نکنید.
سایر بیماری‌ها
درمان وسواس (OCD)
dTMS از سال ۲۰۱۸ بهعنوان درمان کمکی وسواس تأییدیه FDA دارد؛ نقش آن در کنار ERP و دارو، شواهد علمی و روند جلسات.
درمان اضطراب
شواهد rTMS برای اضطراب محدود و در حال پژوهش است؛ چه زمانی مطرح میشود، درمانهای استاندارد و پرسش‌هایی برای پزشک.
میگرن
TMS تک‌پالسی برای درمان حاد میگرن همراه با اورا تأییدیه FDA دارد، اما شواهد rTMS برای پیشگیری از میگرن هنوز محدود است.
پارکینسون
rTMS در پارکینسون درمانی کمکی با شواهد در حال تکمیل برای برخی علائم حرکتی و افسردگی است و جایگزین درمان دارویی نمی‌شود.
صرع و تشنج
تفاوت تشنج و صرع، روش تشخیص، کمک‌های اولیه هنگام حمله و اصول درمان صرع.
ام‌اس (MS)
ام‌اس چیست، چه علائمی دارد، چطور تشخیص داده میشود و پیگیری درمان آن چگونه است.
سرگیجه و عدم تعادل
انواع سرگیجه، علل رایج مانند BPPV، علائمی که نیاز به اورژانس دارند و روش‌های درمان.
نوروپاتی و گزگز
نوروپاتی محیطی چیست، چه عللی دارد، چطور با آزمایش و نوار عصب بررسی میشود و چه درمان‌هایی دارد.
پرسش‌های رایج درباره درمان بیخوابی با rTMS
آیا rTMS میتواند جایگزین داروی خواب شود؟
خیر. rTMS برای بیخوابی تأییدیه FDA ندارد و شواهد آن هنوز محدود است، بنابراین جایگزین درمانهای رایج نیست. درمان خط اول بیخوابی مزمن CBT-I است و داروهای خواب در صورت نیاز با تجویز پزشک مصرف میشوند. هرگونه کاهش یا قطع دارو باید تدریجی و با برنامه پزشک معالج انجام شود تا از بازگشت یا بدتر شدن علائم جلوگیری شود.
آیا برای تشخیص بیخوابی حتماً باید QEEG انجام دهم؟
خیر. تشخیص بیخوابی بر اساس شرح حال، الگوی خواب و معاینه پزشک انجام میشود. QEEG ممکن است در برخی بیماران بهعنوان ارزیابی کمکی درخواست شود، اما آزمون تشخیصی مستقل نیست و نتیجه آن بهتنهایی مسیر درمان را تعیین نمیکند. اگر علائمی مانند وقفه تنفسی در خواب دارید، پزشک ممکن است ارزیابیهای دیگری را پیشنهاد کند.
اگر بیخوابی من با افسردگی همراه باشد، rTMS کمک می‌کند؟
rTMS برای افسردگی مقاوم به درمان تأییدیه دارد و در این بیماران درمان افسردگی هدف اصلی است. بهبود خلق ممکن است بر خواب هم اثر بگذارد، اما پاسخ در افراد مختلف متفاوت است. پزشک پس از ارزیابی تعیین می‌کند که آیا شما معیارهای درمان افسردگی با rTMS را دارید و چه درمانهای دیگری برای بهبود خواب لازم است.
دکتر ناصر مهربان
متخصص مغز و اعصاب
متخصص مغز و اعصاب با شماره نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ و دانش‌آموخته دانشگاه جندی‌شاپور، با تمرکز بر درمانهای غیردارویی و غیرتهاجمی اختلالات خلقی، اضطرابی و سردردهای مزمن.
- بورد تخصصی مغز و اعصاب
منابع علمی این صفحه (۳)
- Lefaucheur JP et al. Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS): An update (2014-2018). Clin Neurophysiol (۲۰۲۰) مشاهده منبع
- Rossi S et al. Safety and recommendations for TMS use in healthy subjects and patient populations, with updates on training, ethical and regulatory issues: Expert Guidelines. Clin Neurophysiol (۲۰۲۱) مشاهده منبع
- Nuwer M. Assessment of digital EEG, quantitative EEG, and EEG brain mapping: report of the American Academy of Neurology and the American Clinical Neurophysiology Society. Neurology (۱۹۹۷) مشاهده منبع
ارزیابی بیخوابی و گزینه‌های درمانی
در ویزیت، الگوی خواب، بیماری‌های همراه و گزینه‌های درمانی شما بررسی میشود.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.