نوار عصب و عضله (EMG و NCV)؛ کاربرد، روند و آمادگی

نوار عصب و عضله برای چه مشکلاتی انجام می‌شود؟

• بی‌حسی و گزگز انگشتان دست، به‌ویژه شبانه، که ممکن است نشانه سندرم تونل کارپال باشد
• درد، بی‌حسی یا ضعف دست یا پا که از گردن یا کمر تیر می‌کشد (آسیب ریشه عصبی)
• سوزش، گزگز یا بی‌حسی پاها که ممکن است نشانه نوروپاتی محیطی باشد، مثلاً در دیابت
• ضعف یا تحلیل عضلات و بررسی برخی بیماری‌های عضله یا محل اتصال عصب و عضله
• آسیب عصب پس از ضربه یا فشار طولانی

این آزمون ادامه معاینه عصبی است. انجمن طب عصبی‌عضلانی و الکترودیاگنوستیک آمریکا (AANEM) تأکید می‌کند که برنامه آزمون باید بر اساس شرح حال و معاینه هر بیمار تنظیم و توسط پزشک آموزش‌دیده تفسیر شود.

NCV چطور انجام می‌شود؟

الکترودهای سطحی روی پوست مسیر عصب قرار می‌گیرند و پالس‌های الکتریکی کوتاه و خفیفی به عصب داده می‌شود. پاسخ عصب ثبت و سرعت و اندازه آن محاسبه می‌شود. هر پالس احساسی شبیه ضربه کوچک یا گزگز لحظه‌ای دارد. چون دمای پوست روی نتیجه اثر دارد، ممکن است دست یا پای شما پیش از آزمون گرم شود.

EMG چطور انجام می‌شود؟

در EMG یک الکترود سوزنی بسیار نازک در چند عضله قرار می‌گیرد و فعالیت عضله در حالت استراحت و انقباض ثبت می‌شود. این سوزن دارویی تزریق نمی‌کند. ممکن است هنگام ورود سوزن و انقباض عضله ناراحتی کوتاهی احساس کنید و محل آن تا یکی دو روز کمی حساس باشد. تعداد عضلات بررسی‌شده به مشکل شما بستگی دارد.

کل زمان آزمون بسته به تعداد اعصاب و عضلات متفاوت است و زمان تقریبی هنگام رزرو اعلام می‌شود.

آمادگی پیش از نوار عصب و عضله

• روز آزمون دوش بگیرید و روی دست‌ها و پاها کرم، روغن یا لوسیون نزنید.
• لباس راحت و گشاد بپوشید تا دسترسی به دست‌ها و پاها آسان باشد.
• اگر داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید، اختلال انعقادی دارید، ضربان‌ساز یا دفیبریلاتور کاشتنی دارید یا دچار ورم لنفاوی هستید، پیش از آزمون اطلاع دهید.
• داروهای خود را قطع نکنید، مگر با دستور پزشک معالج.
• گزارش نوار عصب قبلی، MRI گردن یا کمر و آزمایش‌های مرتبط را همراه بیاورید.

نوار عصب تونل کارپال

سندرم تونل کارپال یکی از رایج‌ترین دلایل درخواست این آزمون است. در این حالت عصب مدیان در مچ دست تحت فشار قرار می‌گیرد و بی‌حسی، گزگز یا درد انگشتان شست، اشاره و میانی، به‌ویژه شب‌ها، ایجاد می‌کند. در نوار عصب تونل کارپال، سرعت و قدرت پیام عصب مدیان در عبور از مچ با عصب‌های دیگر دست مقایسه می‌شود و EMG در صورت نیاز نشان می‌دهد آیا عضلات کف دست هم درگیر شده‌اند. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند شدت مشکل را تعیین کند و درباره درمان‌هایی مانند آتل شبانه، تزریق یا ارجاع برای جراحی تصمیم بگیرد.

نتیجه آزمون چه چیزی را نشان می‌دهد؟

• مشکل از عصب است، از عضله، یا از ریشه عصب در گردن یا کمر
• آسیب در یک عصب منفرد است یا چند عصب را به‌صورت گسترده درگیر کرده است
• آسیب بیشتر به پوشش عصب مربوط است یا به خود رشته عصبی
• شدت آسیب و در آزمون‌های تکراری، روند بهبود یا پیشرفت آن

نتیجه طبیعی همه علل درد یا بی‌حسی را رد نمی‌کند؛ برخی آسیب‌های خفیف یا درگیری رشته‌های عصبی بسیار کوچک ممکن است در این آزمون دیده نشوند. به همین دلیل گزارش همیشه در کنار معاینه تفسیر می‌شود.

بعد از آزمون

مدت آزمون به تعداد اعصاب و عضلاتی که باید بررسی شوند بستگی دارد و بررسی یک دست معمولاً کوتاه‌تر از بررسی هر دو دست و پاست. پس از پایان، الکترودها برداشته می‌شوند و محدودیت خاصی ندارید. گزارش را پزشک می‌نویسد؛ بهتر است نتیجه را در ویزیت با پزشک درخواست‌کننده بررسی کنید تا در کنار علائم و معاینه تفسیر شود. اگر محل سوزن کبود شد یا چند روز درد داشت، با کلینیک تماس بگیرید.

نوار عصب در تهران نوروکلینیک

برای انجام نوار عصب در تهران، می‌توانید در تهران نوروکلینیک در نیاوران ابتدا ویزیت شوید تا پزشک اعصاب و عضلاتی را که باید بررسی شوند مشخص کند. اگر برگه درخواست از پزشک دیگری دارید، آن را همراه بیاورید. نکات آمادگی نوار عصب، مانند نزدن کرم روی پوست و اطلاع دادن داروهای رقیق‌کننده خون، را پیش از روز آزمون مرور کنید.

اگر هنوز پزشکی مشکل شما را بررسی نکرده است، ویزیت متخصص مغز و اعصاب را رزرو کنید تا نوع آزمون مشخص شود. برای هماهنگی آزمون نوبت بگیرید یا به خدمات کلینیک برگردید.