درمان با rTMS
روند جلسات، شواهد علمی و عوارض rTMS.
نقشه مغزی QEEG چیست و چه کاربردی دارد؟
نقشه مغزی QEEG (نوار مغز کمی) همان ثبت فعالیت الکتریکی مغز با الکترودهای روی پوست سر است که داده‌های آن با نرم‌افزار تحلیل و به‌صورت عدد و نقشه رنگی نمایش داده میشود. این آزمون غیرتهاجمی است و هیچ جریانی به مغز وارد نمی‌کند. نکته مهم این است که QEEG یک ارزیابی تکمیلی است و بهتنهایی برای تشخیص افسردگی، اضطراب، وسواس یا سایر اختلالات روانپزشکی کافی نیست. تفسیر آن همیشه باید در کنار معاینه، شرح حال و نظر پزشک انجام شود. در تهران نوروکلینیک، QEEG در صورت نیاز به‌عنوان بخشی از ارزیابی پیش از درمان درخواست میشود.
خلاصه در یک نگاه
- QEEG ثبت نوار مغز همراه با تحلیل کمی و نمایش نقشه‌ای داده‌هاست.
- آزمونی غیرتهاجمی است و جریانی به مغز وارد نمی‌کند.
- QEEG بهتنهایی اختلال روانپزشکی را تشخیص نمی‌دهد و ارزیابی تکمیلی است.
نقشه مغزی QEEG چیست؟
مغز به‌طور پیوسته فعالیت الکتریکی ضعیفی تولید می‌کند که با الکترودهای روی پوست سر قابل ثبت است. در نوار مغز معمولی (EEG)، پزشک امواج ثبت‌شده را با چشم بررسی می‌کند. در QEEG، همین داده‌ها با روش‌های ریاضی تحلیل می‌شوند؛ مثلاً توان امواج در باندهای فرکانسی مختلف یا هماهنگی میان نواحی مغز محاسبه و به‌صورت نقشه رنگی نشان داده میشود.
به QEEG «برین مپینگ» هم می‌گویند، اما QEEG تصویربرداری مانند MRI نیست و فقط الگوی فعالیت الکتریکی را نشان میدهد.
QEEG چه کاری انجام میدهد و چه کاری نه؟
گزارش مشترک آکادمی نورولوژی آمریکا و انجمن نوروفیزیولوژی کلینیکی آمریکا (Nuwer، ۱۹۹۷) QEEG را ابزاری کمکی در کنار EEG معمولی دانسته و استفاده از آن را به‌عنوان آزمون مستقل برای تشخیص اختلالات روانپزشکی توصیه نکرده است. در عمل، این یعنی:
- QEEG می‌تواند اطلاعات تکمیلی درباره الگوی فعالیت الکتریکی مغز در اختیار پزشک بگذارد.
- نتیجه آن باید همراه با شرح حال، معاینه و سایر ارزیابی‌ها تفسیر شود.
- QEEG بهتنهایی نمی‌تواند افسردگی، اضطراب، وسواس یا بیش‌فعالی را ثابت یا رد کند.
- عواملی مانند خواب‌آلودگی، حرکت، پلک زدن و برخی داروها ممکن است روی نتیجه اثر بگذارند.
چه کسانی ممکن است QEEG انجام دهند؟
تصمیم برای انجام این آزمون با پزشک است. QEEG ممکن است در این شرایط به‌عنوان بخشی از ارزیابی درخواست شود:
- ارزیابی پیش از شروع درمان با rTMS یا dTMS در برخی بیماران
- بررسی تکمیلی در کنار ارزیابی علائم خلقی، مانند افسردگی
- بررسی تکمیلی در برخی شکایات مربوط به خواب یا توجه، همراه با سایر ارزیابی‌ها
نقش QEEG پیش از درمان با rTMS
راهنماهای درمان rTMS بر ارزیابی دقیق پیش از درمان، شامل بررسی تشخیص، داروها و شرایط ایمنی تأکید دارند. QEEG می‌تواند یکی از اطلاعات تکمیلی در این ارزیابی باشد، اما انجام آن برای شروع rTMS همیشه ضروری نیست. شواهد درباره استفاده از QEEG برای انتخاب محل یا پروتکل تحریک هنوز محدود است و در حال پژوهش قرار دارد.
غربالگری ایمنی پیش از TMS، مانند بررسی سابقه تشنج و ایمپلنت‌ها، بر اساس شرح حال و نظر پزشک انجام میشود و QEEG جایگزین آن نیست. برای آشنایی با روند کامل، صفحه rTMS چیست و سوالات متداول rTMS را ببینید.
آمادگی پیش از انجام QEEG
- شب قبل موهای خود را بشویید و از روغن، ژل یا اسپری مو استفاده نکنید.
- شب قبل به اندازه معمول بخوابید، چون خواب‌آلودگی ممکن است روی ثبت اثر بگذارد.
- درباره مصرف قهوه، چای یا نوشیدنی‌های کافئین‌دار روز آزمون از پذیرش سؤال کنید.
- فهرست کامل داروها و گزارش نوار مغز یا تصویربرداری قبلی را همراه داشته باشید.
- داروهای خود را بدون نظر پزشک معالج قطع نکنید.
برای اطلاع از هزینه‌ها صفحه هزینه rTMS را ببینید یا برای هماهنگی آزمون نوبت بگیرید. سایر خدمات در صفحه خدمات کلینیک آمده است.
آزمون QEEG چگونه انجام میشود؟
-
گذاشتن کلاهک الکترود
کلاهکی با الکترودهای کوچک روی سر قرار می‌گیرد و برای ارتباط بهتر، ژل رسانا به محل الکترودها زده میشود.
-
ثبت در حالت استراحت
روی صندلی آرام می‌نشینید و در بخش‌هایی با چشم باز و بخش‌هایی با چشم بسته فعالیت مغز ثبت میشود. این مرحله دردی ندارد.
-
تفسیر توسط پزشک
پزشک نتیجه را در کنار شرح حال و معاینه تفسیر می‌کند و درباره نقش آن در برنامه درمان با شما صحبت می‌کند.
QEEG تشخیص مستقل نیست
نقشه مغزی QEEG یک ارزیابی تکمیلی است و بهتنهایی برای تشخیص اختلالات روانپزشکی کافی نیست.
تشخیص و تصمیم درمانی بر پایه شرح حال، معاینه و نظر پزشک متخصص انجام میشود.
مطالب مرتبط
dTMS چیست؟
تحریک مغناطیسی عمقی و تفاوت آن با rTMS.
اختلالات خواب
ارزیابی و گزینه‌های درمان کمکی در بی‌خوابی.
سوالات متداول rTMS
پاسخ پرسش‌های رایج پیش از شروع درمان.
محدودیت‌های نقشه مغزی QEEG
QEEG یک ابزار کمکی ارزیابی است و به‌تنها برای تشخیص اختلالات روانپزشکی کافی نیست؛ نتیجه آن همیشه همراه با معاینه و شرح حال تفسیر میشود.
ثبت QEEG غیرتهاجمی است و عارضه خاصی ندارد، اما پیش از آزمون درباره داروهای مصرفی و سابقه تشنج به پزشک اطلاع دهید.
سوالات متداول نقشه مغزی QEEG
آیا نقشه مغزی QEEG بیماری روانی را تشخیص میدهد؟
خیر. QEEG یک ارزیابی تکمیلی است و بهتنهایی برای تشخیص افسردگی، اضطراب، وسواس یا سایر اختلالات روانپزشکی کافی نیست. گزارش علمی انجمنهای نورولوژی آمریکا نیز استفاده مستقل از آن برای این منظور را توصیه نکرده است. تشخیص بر پایه شرح حال، معاینه و نظر پزشک انجام میشود.
آیا قبل از rTMS حتماً باید QEEG انجام دهم؟
خیر، انجام QEEG برای شروع rTMS همیشه ضروری نیست. پزشک بر اساس شرح حال، تشخیص و شرایط شما تصمیم می‌گیرد که آیا این ارزیابی تکمیلی کمکی به برنامه درمان می‌کند یا نه. شواهد درباره استفاده از QEEG برای انتخاب پروتکل تحریک هنوز محدود است.
آیا قبل از QEEG باید داروهایم را قطع کنم؟
خیر، هیچ دارویی را بدون نظر پزشک معالج قطع نکنید. برخی داروها ممکن است روی الگوی نوار مغز اثر بگذارند، اما قطع ناگهانی آن‌ها می‌تواند خطرناک باشد. کافی است فهرست کامل داروها را همراه داشته باشید تا پزشک در تفسیر نتیجه آن را در نظر بگیرد.
دکتر ناصر مهربان
متخصص مغز و اعصاب
متخصص مغز و اعصاب با شماره نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ و دانش‌آموخته دانشگاه جندی‌شاپور، با تمرکز بر درمان‌های غیردارویی و غیرتهاجمی اختلالات خلقی، اضطرابی و سردردهای مزمن.
- بورد تخصصی مغز و اعصاب
منابع علمی این صفحه (۳)
- Nuwer M. Assessment of digital EEG, quantitative EEG, and EEG brain mapping: report of the American Academy of Neurology and the American Clinical Neurophysiology Society. Neurology (۱۹۹۷) مشاهده منبع
- Rossi S et al. Safety and recommendations for TMS use in healthy subjects and patient populations, with updates on training, ethical and regulatory issues: Expert Guidelines. Clin Neurophysiol (۲۰۲۱) مشاهده منبع
- McClintock SM et al. Consensus Recommendations for the Clinical Application of Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation (rTMS) in the Treatment of Depression. J Clin Psychiatry (۲۰۱۸) مشاهده منبع
برای ارزیابی پیش از درمان نوبت بگیرید
پزشک پس از ویزیت مشخص می‌کند که آیا نقشه مغزی QEEG برای شما کمکی به برنامه درمان می‌کند یا نه.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.