+989351926865 شنبه تا چهارشنبه ۱۴ تا ۲۲:۳۰، پنجشنبه ۹ تا ۱۳ واتساپ
تهران نورو کلینیککلینیک مغز و اعصاب تهران
رزرو نوبت آنلاین
منو
خدمات کلینیک ویزیت متخصص مغز و اعصاب نوار مغز (EEG) نوار عصب و عضله (EMG و NCS) درمان با rTMS درمان با dTMS نقشه مغزی QEEG نوار چشم VEP بیماری‌ها و مشکلات سردرد و میگرن صرع و تشنج ام‌اس پارکینسون سرگیجه و عدم تعادل نوروپاتی و گزگز افسردگی وسواس (OCD) اضطراب اختلالات خواب پزشکان راهنمای مراجعه درباره کلینیک تماس و دسترسی +989351926865 رزرو نوبت آنلاین
رزرو نوبت آنلاین

میگرن قاعدگی درمان؛ علت سردرد شدید قبل از پریود و راه‌های پیشگیری

اگر هر ماه پیش از شروع پریود یا در روزهای اول خونریزی دچار سردرد ضربان‌دار، تهوع و حساسیت به نور می‌شوید، ممکن است میگرن قاعدگی درمان داشته باشید. این نوع سردرد هورمونی اغلب با افت استروژن ارتباط دارد، اما هر سردرد قبل از پریود لزوماً میگرن نیست. خبر مهم این است که درمان میگرن قاعدگی فقط تحمل درد یا مصرف مکرر مسکن نیست: با ثبت زمان حمله‌ها و بررسی نوع میگرن، می‌توان برای تسکین حمله و پیشگیری در روزهای پرخطر برنامه‌ای شخصی تنظیم کرد. در تهران نورو کلینیک، نیاوران، الگوی میگرن و پریود را همراه با شرایط پزشکی و برنامه بارداری شما ارزیابی می‌کنیم.

نویسنده و بازبین: دکتر ناصر مهربان، متخصص مغز و اعصاب، نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ انتشار: به‌روزرسانی:

درمان میگرن قاعدگی چیست؟ پاسخ کوتاه

درمان میگرن قاعدگی بر دو پایه استوار است: درمان سریع حمله با داروی مناسب در شروع سردرد و پیشگیری هدفمند برای کسانی که هر ماه حمله‌های قابل پیش‌بینی و ناتوان‌کننده دارند. پزشک ممکن است بسته به سابقه بیماری، داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی، تریپتان، داروی ضدتهوع یا پیشگیری کوتاه‌مدت در روزهای اطراف پریود را در نظر بگیرد. برخی افراد به پیشگیری روزانه نیاز دارند. انتخاب دارو، دوز و زمان مصرف باید فردی باشد؛ به‌ویژه در بارداری، سابقه بیماری عروقی و میگرن همراه با اورا.

اگر سردرد شدید قبل از پریود تکرار می‌شود، روز شروع خونریزی و روزهای سردرد را دست‌کم برای سه چرخه یادداشت کنید. این کار به تمایز میگرن قاعدگی از سردرد تنشی و سایر انواع سردرد کمک می‌کند.

میگرن قاعدگی چیست و چرا سردرد هورمونی ایجاد می‌شود؟

میگرن قاعدگی به حمله‌های میگرنی گفته می‌شود که ارتباط زمانی مشخصی با خونریزی ماهانه دارند. کاهش سطح استروژن در پایان چرخه قاعدگی می‌تواند در افراد مستعد میگرن، احتمال حمله را افزایش دهد. تغییر خواب، استرس، حذف وعده غذایی و تغییر مصرف کافئین نیز ممکن است شدت سردرد را بیشتر کنند. این ارتباط به معنی آن نیست که هر سردرد در این روزها فقط از هورمون‌هاست.

در معیارهای طبقه‌بندی بین‌المللی سردرد (ICHD-3)، پنجره معمول میگرن قاعدگی از دو روز پیش از شروع خونریزی تا سه روز پس از شروع آن است؛ روز اول خونریزی روز یک محسوب می‌شود. وجود حمله در این بازه در دست‌کم دو چرخه از سه چرخه، همراه با ویژگی‌های میگرن، به تشخیص کمک می‌کند. میگرن قاعدگی خالص فقط در این بازه رخ می‌دهد؛ میگرن مرتبط با قاعدگی علاوه بر این بازه در روزهای دیگر ماه نیز حمله دارد.

علائم میگرن و پریود؛ چه تفاوتی با سردرد معمولی دارد؟

سردرد قاعدگیِ میگرنی می‌تواند یک‌طرفه یا دوطرفه، ضربان‌دار و متوسط تا شدید باشد و با فعالیت بدنی بدتر شود. تهوع، استفراغ و حساسیت به نور و صدا نیز شایع‌اند. حمله‌های مرتبط با پریود در بعضی افراد طولانی‌تر، شدیدتر یا مستعد بازگشت بعد از درمان‌اند؛ اما الگوی همه افراد یکسان نیست.

  • میگرن قاعدگی: سردرد همراه با نشانه‌های میگرنی و ارتباط تکرارشونده با چرخه قاعدگی.

  • سردرد تنشی: اغلب درد فشاری دوطرفه و بدون تهوع واضح؛ ممکن است هم‌زمان با پریود هم رخ دهد.

  • سردرد جدید یا متفاوت: اگر شدت، شکل، دفعات یا علائم عصبی سردرد تغییر کرده، آن را خودکار به هورمون‌ها نسبت ندهید.

«اورا» به علائم عصبی گذرا مانند دیدن نورهای زیگزاگ، نقاط نورانی یا گزگز گفته می‌شود که ممکن است پیش از سردرد یا همراه آن رخ دهد. وجود اورا برای انتخاب برخی روش‌های جلوگیری از بارداری و درمان‌های حاوی استروژن اهمیت ویژه‌ای دارد.

علت سردرد شدید قبل از پریود؛ چه چیزهایی حمله را تشدید می‌کنند؟

افت هورمون استروژن یکی از مهم‌ترین عوامل شناخته‌شده است، اما مجموعه‌ای از محرک‌ها می‌تواند آستانه حمله را کاهش دهد:

  • کم‌خوابی، خواب نامنظم و خستگی در روزهای پیش از خونریزی

  • جا انداختن وعده‌ها، کم‌آبی و تغییر ناگهانی مقدار کافئین

  • استرس، تغییر روال روزانه و مصرف مکرر مسکن

  • فاصله بدون هورمون در بعضی روش‌های جلوگیری ترکیبی

  • نوسان‌های هورمونی در سال‌های پیش از یائسگی

خونریزی شدید و کم‌خونی نیز ممکن است باعث سردرد یا خستگی شوند و باید در صورت وجود علائم مرتبط جداگانه بررسی شوند. تشخیص سردرد هورمونی تنها از روی زمان وقوع آن انجام نمی‌شود.

چگونه بفهمیم سردرد شدید قبل از پریود واقعاً میگرن قاعدگی است؟

دفترچه سردرد و قاعدگی برای حداقل سه چرخه است. در هر روز تاریخ شروع خونریزی، زمان و شدت سردرد، مدت حمله، تهوع یا حساسیت به نور، وجود اورا، دارو و پاسخ به آن، میزان خواب و عوامل احتمالی محرک را ثبت کنید. اگر حمله‌های میگرنی به‌طور منظم در بازه دو روز قبل تا سه روز بعد از شروع پریود رخ دهند، احتمال ارتباط قاعدگی بیشتر می‌شود.

پزشک با مرور این الگو، معاینه عصبی و سابقه دارویی تصمیم می‌گیرد که تشخیص بالینی کافی است یا بررسی بیشتری لازم دارید. برای سردرد میگرنی با الگوی آشنا و معاینه طبیعی، MRI به‌طور روتین لازم نیست؛ اما نشانه‌های هشدار یا تغییر غیرمعمول در الگو می‌تواند مسیر بررسی را تغییر دهد.

درمان حمله سردرد قاعدگی؛ هنگام شروع درد چه کنیم؟

در حمله‌های شناخته‌شده میگرن، درمان تجویزشده معمولاً زمانی مؤثرتر است که در شروع فاز سردرد مصرف شود. استراحت در محیط آرام و تاریک، آب کافی و وعده غذایی منظم نیز ممکن است کمک‌کننده باشد. برای برخی افراد پزشک از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا تریپتان‌ها استفاده می‌کند و در صورت تهوع قابل‌توجه، داروی ضدتهوع در نظر می‌گیرد.

داروهای ضدالتهاب برای همه مناسب نیستند؛ سابقه زخم یا خونریزی گوارشی، بیماری کلیه، مصرف رقیق‌کننده‌های خون یا احتمال بارداری بر انتخاب درمان اثر می‌گذارد. تریپتان‌ها نیز در برخی بیماری‌های قلبی‌عروقی یا سابقه سکته محدودیت دارند. از مصرف خودسرانه یا افزایش دوز بدون نظر پزشک پرهیز کنید.

هشدار سردرد ناشی از مصرف بیش‌ازحد دارو: مصرف مکرر داروهای حمله می‌تواند دفعات سردرد را بیشتر کند. برای برخی مسکن‌های ساده آستانه خطر از مصرف در ۱۵ روز یا بیشتر در ماه و برای تریپتان‌ها از ۱۰ روز یا بیشتر در ماه، به‌مدت بیش از سه ماه، مطرح می‌شود؛ این اعداد مجوز مصرف تا آن حد نیستند. اگر به دارو مرتب نیاز دارید، برنامه پیشگیری را بررسی کنید.

پیشگیری از میگرن قاعدگی؛ چه درمانی برای چه کسی مناسب است؟

پیشگیری کوتاه‌مدت اطراف پریود

اگر چرخه قاعدگی منظم و سردردها قابل پیش‌بینی باشد، پزشک ممکن است چند روز پیش از بازه معمول حمله، پیشگیری کوتاه‌مدت با تریپتان مناسب یا برخی داروهای ضدالتهاب را تجویز کند. انتخاب و زمان‌بندی باید با توجه به تعداد حمله‌ها، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای دیگر و احتمال بارداری تعیین شود. این برنامه برای تمام افراد یا چرخه‌های نامنظم گزینه مناسبی نیست.

پیشگیری روزانه برای میگرن‌های پرتکرار

اگر میگرن و پریود فقط بخشی از مشکل شماست و در روزهای دیگر ماه هم حمله‌های مکرر یا ناتوان‌کننده دارید، پزشک ممکن است پیشگیری منظم را پیشنهاد دهد. گزینه‌های پیشگیری به سابقه سلامت، تعداد روزهای سردرد، برنامه بارداری و درمان‌های قبلی بستگی دارند. برای آشنایی با درمان‌های دیگر، راهنمای میگرن و روش‌های درمان آن را بخوانید.

درمان هورمونی و قرص ضدبارداری

در برخی افراد، تغییر الگوی استفاده از روش جلوگیری ترکیبی یا روش‌های هورمونی دیگر می‌تواند نوسان‌های هورمونی را کاهش دهد؛ اما این تصمیم باید با پزشک زنان و متخصص مغز و اعصاب هماهنگ شود. در میگرن همراه با اورا، روش‌های جلوگیری ترکیبی حاوی استروژن معمولاً مناسب نیستند زیرا خطر سکته ایسکمیک را افزایش می‌دهند. حتی در میگرن بدون اورا نیز سن، سیگار، فشار خون و سایر عوامل خطر باید بررسی شود.

اگر با شروع قرص ترکیبی دچار اورای جدید، سردردی متفاوت یا تشدید واضح علائم شده‌اید، برای ارزیابی پزشکی زودهنگام اقدام کنید. تغییر یا قطع روش جلوگیری را بدون دریافت راهنمایی درباره گزینه جایگزین انجام ندهید؛ اما علائم هشدار عصبی ناگهانی نیاز به اورژانس دارند.

آیا سردرد هورمونی در بارداری و نزدیک یائسگی تغییر می‌کند؟

میگرن بدون اورا در بسیاری از افراد طی بارداری، به‌خصوص در سه‌ماهه دوم و سوم، کمتر می‌شود؛ ولی این موضوع همگانی نیست. بعضی درمان‌های میگرن در بارداری یا هنگام اقدام برای بارداری مناسب نیستند. اگر تصمیم به بارداری دارید، بهتر است پیش از آن برنامه درمان حمله و پیشگیری با پزشک بازبینی شود.

در دوره پیش‌یائسگی به‌علت نوسان هورمون‌ها ممکن است حمله‌ها نامنظم‌تر یا شدیدتر شوند؛ پس از یائسگی طبیعی در بسیاری از افراد بهتر می‌شوند، اما همیشه از بین نمی‌روند. سردرد تازه یا تغییر واضح الگو، به‌ویژه بعد از ۵۰ سالگی، نیاز به ارزیابی مستقل دارد.

در تهران نورو کلینیک برای درمان میگرن قاعدگی چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟

در ویزیت متخصص مغز و اعصاب در نیاوران تهران، ابتدا الگوی سردرد قاعدگی، تعداد روزهای درد، شدت و مدت حمله‌ها و پاسخ به درمان قبلی را بررسی می‌کنیم. سپس درباره اورا، روش جلوگیری، داروهای مصرفی، چرخه قاعدگی، بیماری‌های زمینه‌ای و برنامه بارداری سؤال می‌شود. معاینه عصبی و در صورت لزوم بررسی فشار خون کمک می‌کند مسیر تشخیص مشخص شود.

هدف این است که برای شما روشن شود چه دارویی برای حمله مناسب است، آیا به پیشگیری چندروزه یا روزانه نیاز دارید و چه زمانی باید نتیجه را ارزیابی کرد. ممکن است هماهنگی با متخصص زنان یا بررسی علل دیگر سردرد هم ضرورت داشته باشد. پیش از مراجعه، راهنمای اولین ویزیت را مطالعه کنید و دفترچه سردرد و فهرست داروها را همراه بیاورید.

چه زمانی برای سردرد قاعدگی نوبت بگیریم و چه زمانی اورژانس لازم است؟

اگر سردرد شدید قبل از پریود هر ماه کار و زندگی شما را مختل می‌کند، داروی معمول جواب نمی‌دهد، تعداد روزهای مصرف مسکن زیاد شده، در حال برنامه‌ریزی بارداری هستید یا همراه با مصرف روش جلوگیری هورمونی دچار تغییر سردرد شده‌اید، برای ویزیت متخصص مغز و اعصاب نوبت بگیرید. می‌توانید از سامانه نوبت‌دهی تهران نورو کلینیک استفاده کنید.

علائم اورژانسی را به پریود نسبت ندهید: سردرد رعدآسای ناگهانی که در کمتر از یک دقیقه به اوج می‌رسد، ضعف یا بی‌حسی ناگهانی یک سمت بدن، اختلال گفتار، کاهش بینایی ناگهانی، گیجی شدید، تب همراه سفتی گردن یا سردرد پس از ضربه مهم به سر، نیازمند بررسی فوری در اورژانس است. در ایران با ۱۱۵ تماس بگیرید. سردرد جدید و شدید در بارداری، به‌ویژه بعد از هفته بیستم یا همراه با اختلال دید و فشار خون بالا، نیز باید فوری ارزیابی شود.

سؤالات متداول درباره میگرن قاعدگی، درمان و سردرد هورمونی

میگرن قاعدگی درمان حتمی دارد یا می‌توان حمله‌ها را کنترل کرد؟

درمان میگرن قاعدگی در بسیاری از افراد می‌تواند شدت، مدت و تعداد حمله‌ها را کاهش دهد، اما وعده درمان حتمی برای همه درست نیست. با درمان زودهنگام حمله، پیشگیری کوتاه‌مدت در چرخه‌های منظم یا پیشگیری روزانه و ثبت الگوی سردرد، برنامه‌ای فردی تنظیم می‌شود.

چرا سردرد شدید قبل از پریود به مسکن معمولی جواب نمی‌دهد؟

حمله‌های میگرنی اطراف قاعدگی ممکن است طولانی‌تر و همراه تهوع باشند و گاهی پس از تسکین دوباره برگردند. مصرف به‌موقع داروی تجویزشده، انتخاب داروی مناسب میگرن و در صورت نیاز درمان تهوع می‌تواند کمک کند. افزایش خودسرانه مصرف مسکن خطر سردرد ناشی از مصرف بیش‌ازحد دارو را بالا می‌برد.

قرص ضدبارداری سردرد هورمونی را بهتر می‌کند یا بدتر؟

هر دو احتمال وجود دارد. در برخی افراد افت هورمون در فاصله بدون قرص باعث حمله می‌شود؛ در برخی دیگر روش هورمونی سردرد را تشدید می‌کند. اگر میگرن با اورا دارید، روش‌های ترکیبی حاوی استروژن معمولاً مناسب نیستند. انتخاب یا تغییر روش باید با ارزیابی پزشک انجام شود.

برای تشخیص میگرن و پریود چند ماه دفترچه سردرد لازم است؟

بهتر است دست‌کم سه چرخه قاعدگی زمان سردرد، روز نخست خونریزی، شدت علائم، اورا و داروهای مصرفی را ثبت کنید. تکرار حمله‌های میگرنی در پنجره دو روز قبل تا سه روز بعد از شروع قاعدگی، در دست‌کم دو چرخه از سه چرخه، از معیارهای مهم تشخیصی است.

برای درمان میگرن قاعدگی در بارداری یا هنگام اقدام چه باید کرد؟

پیش از اقدام برای بارداری با پزشک درباره داروهای حمله و پیشگیری مشورت کنید؛ برخی داروها در بارداری مناسب نیستند. اگر باردار هستید و سردرد تازه، شدید یا همراه با اختلال دید و علائم عصبی دارید، آن را صرفاً سردرد هورمونی تلقی نکنید و فوری ارزیابی شوید.

منابع علمی این صفحه (۲)
  1. NICE CG150, Headaches in over 12s: diagnosis and management (بخش menstrual-related migraine) مشاهده منبع
  2. International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3), پیوست A1.1.1 و A1.1.2

برای درمان میگرن قاعدگی از کجا شروع کنیم؟

اگر سردرد قاعدگی هر ماه تکرار می‌شود، با ثبت الگوی حمله‌ها و ارزیابی تخصصی می‌توان درمان مناسب همان روزها را انتخاب کرد. برای بررسی میگرن و پریود و تنظیم برنامه درمان در تهران نورو کلینیک، نوبت ویزیت رزرو کنید.

دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از بررسی منتشر می‌شود. برای حفظ حریم خصوصی، اطلاعات پزشکی شخصی ننویسید؛ این بخش جایگزین ویزیت پزشک نیست.

کد امنیتی: چهار رقم فارسی