تهران نورو کلینیک · https://tehranneuroclinic.ir/conditions/eating-disorders
اختلالات خوردن؛ وقتی غذا به دشمن و آینه به کابوس تبدیل میشود
روزتان با وزن کردنهای مکرر، محاسبه دقیق کالریها و احساس شرم پس از خوردن یک تکه غذا آغاز میشود. شاید تمام روز به خود گرسنگی میدهید تا به اندامی که در ذهن دارید برسید، یا برعکس، در خفا حجم عظیمی از غذا را میبلعید و سپس با احساس گناه و روشهای جبرانی (مانند استفراغ) سعی در پاک کردن آن دارید. بسیاری از افراد میپرسند «اختلال خوردن چیست؟» و فکر میکنند این فقط یک رژیم سخت یا فقدان اراده است. اما انواع اختلالات خوردن، از جمله بی اشتهایی عصبی (آنورکسیا) و پرخوری عصبی (بولیمیا / Binge eating)، بیماریهای جدی روانپزشکی هستند که در صورت عدم درمان، جان بیمار را تهدید میکنند. در کلینیک تخصصی درمان آنورکسیا و بولیمیا در نیاوران (تهران نورو کلینیک)، ما با رویکردی چندتخصصی به درمان اختلال خوردن میپردازیم تا رابطه شما با غذا و بدنتان را التیام بخشیم.
خلاصه در یک نگاه
- اختلالات خوردن ریشه در تصویر بدنی تحریف شده (Body image distortion) و ترس شدید از چاقی دارند، نه صرفاً تمایل به لاغری.
- سوءتغذیه و عوارض جسمانی (پوکی استخوان، ریزش مو، توقف قاعدگی) از جدیترین عوارض آنورکسیا نرووزا هستند.
- در بولیمیا نرووزا، فرد پس از پرخوری برای جلوگیری از افزایش وزن به استفراغ عمدی و مصرف ملینها متوسل میشود.
- این اختلالات معمولاً با افسردگی، اضطراب و وسواس فکری-عملی (OCD) همراه هستند و نیاز به درمان همزمان دارند.
- رواندرمانی و درمان شناختی رفتاری (CBT) پایه و اساس درمان حتمی اختلالات خوردن است.
انواع اختلالات خوردن و علائم هشداردهنده آنها
اختلالات خوردن تنها به نخوردن محدود نمیشوند. شایعترین انواع آنها عبارتند از:
۱. بی اشتهایی عصبی (آنورکسیا نرووزا - Anorexia nervosa)
افراد مبتلا به آنورکسیا، علیرغم داشتن وزن بسیار پایین، خود را چاق میبینند (تصویر بدنی تحریف شده). علائم بی اشتهایی عصبی در نوجوانان دختر بسیار شایع است و با محدودیت شدید کالری، ورزشهای افراطی و ترس فلجکننده از افزایش وزن مشخص میشود. این بیماران معمولاً از خوردن در جمع فرار میکنند.
۲. پرخوری عصبی (بولیمیا نرووزا - Bulimia nervosa)
در بولیمیا، بیمار دورههایی از پرخوری غیرقابل کنترل را تجربه میکند. تفاوت آن با پرخوری ساده در این است که بیمار بلافاصله پس از پرخوری، دچار احساس گناه شدید شده و با رفتارهای جبرانی نظیر استفراغ عمدی و مصرف ملینها سعی در دفع کالریها دارد.
۳. پرخوری دورهای و اختلال بینج ایتینگ (Binge Eating Disorder)
تفاوت پرخوری عصبی (بولیمیا) با پرخوری دورهای (بینج) چیست؟ در اختلال بینج ایتینگ، فرد حجم زیادی از غذا را در مدت زمان کوتاه (معمولاً در تنهایی و تا حد احساس انفجار در معده) میخورد، اما برخلاف بولیمیا، هیچ رفتار جبرانی (مثل استفراغ یا ورزش شدید) برای دفع آن انجام نمیدهد. این افراد معمولاً دچار اضافه وزن و چاقی هستند.
چرا درمان اختلالات خوردن به یک تیم نیاز دارد؟
برای درمان اختلال خوردن باید به روانپزشک مراجعه کرد یا متخصص تغذیه؟ پاسخ «هر دو» است. درمان این اختلالات چندوجهی است:
ارزیابی پزشکی و عصبی: سوءتغذیه طولانیمدت به قلب، کلیهها و مغز آسیب میزند. متخصص مغز و اعصاب عوارض عصبی و عدم تعادل الکترولیتها را بررسی میکند.
رواندرمانی (CBT): تغییر الگوهای فکری مخرب و کمالگرایانه درباره وزن و بدن.
دارودرمانی: مناسب ترین روانپزشک برای درمان اختلالات خوردن در تهران، در صورت وجود افسردگی، اضطراب و وسواس فکری-عملی (OCD) همراه با اختلال خوردن، داروهای مناسب را تجویز میکند.
درمانهای نوین (rTMS و dTMS)
اگر اختلال خوردن با افسردگی مقاوم به درمان یا وسواس شدید همراه باشد، دستگاههای تحریک مغناطیسی (rTMS برای افسردگی و dTMS برای وسواس) میتوانند با تاییدیههای جهانی به عنوان درمان مکمل استفاده شوند. این دستگاهها با تنظیم مدارهای عصبی مرتبط با کنترل تکانه و وسواس، به بهبود سریعتر روند رواندرمانی کمک میکنند.
هشدار حیاتی: اختلالات خوردن کشنده هستند
آیا بی اشتهایی عصبی (آنورکسیا) خطر مرگ دارد؟ بله. آنورکسیا بالاترین میزان مرگ و میر را در میان تمام اختلالات روانپزشکی دارد. ایست قلبی ناشی از افت شدید پتاسیم (به دلیل استفراغ یا سوءتغذیه)، غش مکرر، خونریزی معده و افکار خودکشی، اورژانسهای پزشکی هستند. در این موارد منتظر نوبت نمانید و بلافاصله با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید.
پرسشهای متداول درباره آنورکسیا و بولیمیا
علائم و نشانههای اولیه اختلالات خوردن چیست؟
نوسانات شدید وزنی، بهانهتراشی برای نخوردن غذا در جمع، رفتن فوری به دستشویی بعد از هر وعده غذایی (برای استفراغ)، ورزشهای افراطی و وسواس فکری شدید نسبت به کالری و سایز لباس از مهمترین نشانههای اولیه هستند.
طول دوره درمان روانشناختی برای بولیمیا چقدر است؟
درمان اختلالات خوردن یک فرآیند زمانبر است. درمان شناختی رفتاری (CBT) برای بولیمیا و آنورکسیا معمولاً بین ۲۰ تا ۴۰ جلسه (بیش از ۶ ماه) طول میکشد تا الگوهای فکری ریشهای بیمار تغییر کند.
چگونه پرخوری عصبی و استرسی را متوقف کنیم؟
اولین قدم، حذف رژیمهای سختگیرانه است، زیرا گرسنگی محرک اصلی پرخوری است. در کنار آن، درمان پرخوری عصبی در رژیم لاغری نیازمند شناسایی محرکهای استرسی و جایگزین کردن غذا با روشهای سالم کنترل هیجان (تحت نظر رواندرمانگر) است.
آیا دستگاه rTMS مستقیماً اشتهای زیاد را کم میکند؟
خیر. rTMS مستقیماً داروی لاغری یا درمان پرخوری نیست. اما از آنجا که پرخوری دورهای (بینج) معمولاً با افسردگی شدید و اختلال کنترل تکانه همراه است، درمان افسردگی با rTMS انرژی و اراده بیمار را برای پایبندی به رژیم درمانی افزایش میدهد.
چگونه فرزندم را راضی کنم تا برای درمان اختلال خوردن به پزشک مراجعه کند؟
بیماران مبتلا به آنورکسیا معمولاً مشکل خود را انکار میکنند (عدم بینش). از بحث درباره غذا و وزن پرهیز کنید. روی علائم جسمی مثل «خستگی، سرگیجه، یا ریزش مو» تمرکز کنید و بگویید نگران سلامت کلی او هستید و برای یک چکاپ ساده به تهران نورو کلینیک میروید.
دکتر ناصر مهربان
متخصص مغز و اعصاب
دکتر ناصر مهربان، متخصص مغز و اعصاب با شماره نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ و دانشآموخته دانشگاه جندیشاپور، در تهران نورو کلینیک در نیاوران تهران ویزیت میکند. ایشان مشکلاتی مانند سردرد و میگرن، سرگیجه، گزگز و بیحسی دست و پا، تشنج و لرزش را بررسی میکند. ویزیت با شرح حال و معاینه عصبی شروع میشود و نوار مغز یا نوار عصب و عضله فقط در صورت نیاز درخواست میشود. درمانهای غیرتهاجمی مانند rTMS و dTMS نیز پس از ارزیابی و بررسی ایمنی مطرح میشوند.
- بورد تخصصی مغز و اعصاب
منابع علمی این صفحه (۴)
- NICE NG69, Eating disorders: recognition and treatment (۲۰۱۷) مشاهده منبع
- Lefaucheur JP et al. Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS): An update (2014-2018). Clin Neurophysiol (۲۰۲۰) مشاهده منبع
- Carmi L et al. Efficacy and Safety of Deep Transcranial Magnetic Stimulation for Obsessive-Compulsive Disorder: A Prospective Multicenter Randomized Double-Blind Placebo-Controlled Trial. Am J Psychiatry (۲۰۱۹) مشاهده منبع
- Rossi S et al. Safety and recommendations for TMS use in healthy subjects and patient populations, with updates on training, ethical and regulatory issues: Expert Guidelines. Clin Neurophysiol (۲۰۲۱) مشاهده منبع
همین امروز برای رزرو نوبت دکتر اعصاب و روان برای اختلال خوردن اقدام کنید
اگر رابطه شما یا فرزندتان با غذا به یک میدان جنگ روزانه تبدیل شده است، پیش از بروز عوارض جبرانناپذیر جسمی مداخله کنید. در تهران نورو کلینیک، تیمی از متخصصان مغز و اعصاب و روانپزشکان در کنار شما هستند.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.