+989351926865 شنبه تا چهارشنبه ۱۴ تا ۲۲:۳۰، پنجشنبه ۹ تا ۱۳ واتساپ
تهران نورو کلینیککلینیک مغز و اعصاب تهران
رزرو نوبت آنلاین
منو
خدمات کلینیک ویزیت متخصص مغز و اعصاب نوار مغز (EEG) نوار عصب و عضله (EMG و NCS) درمان با rTMS درمان با dTMS نقشه مغزی QEEG نوار چشم VEP بیماری‌ها و مشکلات سردرد و میگرن صرع و تشنج ام‌اس پارکینسون سرگیجه و عدم تعادل نوروپاتی و گزگز افسردگی وسواس (OCD) اضطراب اختلالات خواب پزشکان راهنمای مراجعه درباره کلینیک تماس و دسترسی +989351926865 رزرو نوبت آنلاین
رزرو نوبت آنلاین

تشنج عصبی (PNES) چیست؟ وقتی تشنج واقعی است، اما صرع نیست

آیا تاکنون ناگهان روی زمین افتاده‌اید، بدنتان دچار لرزش شده و پس از مراجعه به پزشک متوجه شده‌اید که نوار مغزتان طبیعی است؟ شاید کسی به شما گفته باشد که «تشنج کاذب» دارید یا «تمارض» می‌کنید. این برچسب‌ها دردناک و کاملاً اشتباه هستند. بیماری PNES چیست؟ تشنج عصبی یا حمله غیرصرعی (PNES) یک اختلال کاملاً واقعی و غیرارادی است، اما ریشه آن نه در اتصالی الکتریکی مغز، بلکه در فشارهای روانی نهفته است. درک تفاوت صرع و تشنج عصبی اولین قدم برای درمان است. ما در تهران نورو کلینیک، ابتدا علت دقیق حملات شما را روشن کرده و سپس مسیر درمانی علمی و موثری را در کنارتان آغاز می‌کنیم.

نویسنده و بازبین: دکتر ناصر مهربان، متخصص مغز و اعصاب، نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ انتشار: به‌روزرسانی:

خلاصه در یک نگاه

  • علت تشنج عصبی در اثر استرس و فشار روانی است. این حملات کاملاً غیرارادی بوده و فرد هرگز تمارض نمی‌کند.
  • مهم‌ترین تفاوت علائم تشنج واقعی (صرع) با تشنج عصبی یا کاذب در این است که در PNES، فرد معمولاً در حین لرزش چشمانش را محکم می‌بندد و حمله مدت طولانی‌تری دارد.
  • تشخیص افتراقی تشنج کاذب با استفاده از مانیتورینگ نوار مغزی ویدیویی (Video EEG) انجام می‌شود که در آن نوار مغز حین حمله کاملاً طبیعی است.
  • قطع داروهای ضد صرع در بیماران مبتلا به تشنج عصبی باید کاملاً تدریجی و تحت نظر متخصص مغز و اعصاب انجام شود.
  • اگر حمله بیش از ۵ دقیقه طول کشید یا اولین باری است که فرد دچار لرزش می‌شود، فوراً با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.

بیماری PNES چیست؟ آیا تشنج عصبی باعث آسیب به مغز می‌شود؟

حمله غیرصرعی روان‌زاد (Psychogenic Non-Epileptic Seizures) که در اصطلاح عامیانه به آن تشنج عصبی گفته می‌شود، واکنشی فیزیکی و غیرارادی به فشارهای روانی سرکوب‌شده یا تروماهای گذشته است. در صرع، امواج الکتریکی مغز دچار طوفان و بی‌نظمی می‌شوند، اما در PNES، ساختار و امواج الکتریکی مغز کاملاً طبیعی است. به همین دلیل، تشنج عصبی باعث آسیب مستقیم به بافت مغز نمی‌شود، اما به دلیل زمین‌خوردن‌های مکرر و فشارهای روانی، می‌تواند آسیب‌های جسمی و اجتماعی شدیدی به همراه داشته باشد.

تفاوت علائم تشنج واقعی (صرع) با تشنج عصبی یا کاذب

هیچ نشانه‌ای به تنهایی برای افتراق این دو کافی نیست، اما علائم فیزیکی و روانی حملات غیرصرعی روان‌زاد معمولاً شامل موارد زیر است:

  • وضعیت چشم‌ها: در صرع، چشم‌ها معمولاً باز هستند و مردمک‌ها گشاد می‌شوند؛ اما در PNES، بیمار چشمانش را محکم می‌بندد و در برابر باز کردن مقاومت می‌کند.

  • مدت زمان حمله: تشنج صرعی کلاسیک معمولاً زیر ۲ دقیقه تمام می‌شود، اما تشنج عصبی ممکن است ده دقیقه یا بیشتر طول بکشد.

  • ارتباط با محیط: در PNES، فرد ممکن است پس از پایان حمله، بخشی از مکالمات اطراف را به یاد بیاورد و معمولاً حمله را با گریه شدید به پایان می‌رساند.

  • زمینه بروز: حملات عصبی معمولاً در حضور دیگران یا بلافاصله پس از یک تنش شدید و جروبحث رخ می‌دهند.

ارتباط حملات پانیک، افسردگی و اضطراب با تشنج‌های غیرصرعی

ارتباط تنگاتنگی میان PNES و اختلالات خلقی وجود دارد. بسیاری از بیمارانی که با تشخیص تشنج عصبی مراجعه می‌کنند، درگیر افسردگی عمیق، اضطراب فراگیر یا اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) هستند. مغز زمانی که نمی‌تواند بار احساسی و استرس را تحمل کند، آن را به شکل یک واکنش فیزیکی خشن (لرزش و افتادن) تخلیه می‌کند.

تشخیص بیماری PNES از طریق نوار مغز (EEG)

چگونه مطمئن شویم مشکل صرع نیست؟ تشخیص حتمی نیازمند بستری در بخش مانیتورینگ ویدئو-EEG است. در این روش، از بیمار حین وقوع حمله فیلم‌برداری می‌شود و همزمان امواج مغزی او ثبت می‌گردد. اگر در طول یک لرزش کامل، امواج مغزی کاملاً نرمال باشند، تشخیص تشنج عصبی حتمی می‌شود.

مسیر درمان در تهران نورو کلینیک

برای درمان تشنج کاذب باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کرد یا روانپزشک؟ قدم اول با متخصص مغز و اعصاب است تا صرع به طور کامل رد شود. پس از تایید PNES، مسیر درمان شامل موارد زیر است:

  • نقش روان‌درمانی و درمان شناختی رفتاری (CBT) در کنترل PNES: این خط اول درمان است. روان‌درمانگر به بیمار کمک می‌کند تا تکنیک‌های مدیریت استرس و مایندفولنس برای پیشگیری از حملات عصبی را بیاموزد و ریشه‌های روانی مشکل را حل کند.

  • اصلاح دارویی: اگر بیمار سال‌ها اشتباهاً داروی ضد صرع مصرف می‌کرده، این داروها به صورت تدریجی قطع می‌شوند. در عوض، ممکن است روانپزشک درست ترین داروهای ضد اضطراب و افسردگی برای درمان تشنج روان‌زاد را تجویز کند.

  • تحریک مغناطیسی (rTMS): دستگاه rTMS برای خود حملات PNES اثری ندارد، اما اگر علت تشنج عصبی، یک افسردگی مقاوم به درمان باشد، rTMS می‌تواند با درمان افسردگی، به صورت غیرمستقیم حملات را کاهش دهد.

هشدار: قطع خودسرانه داروهای ضد صرع اکیداً ممنوع است

هرگز داروهای ضد صرع خود را به بهانه اینکه «تشنج من عصبی است» به صورت ناگهانی قطع نکنید. قطع خودسرانه این داروها می‌تواند منجر به بروز تشنج‌های واقعی و خطرناک (استاتوس اپیلپتیکوس) شود. کاهش دوز داروها فقط باید تحت نظارت مستقیم متخصص مغز و اعصاب انجام گیرد.

پرسش‌های متداول درباره تشنج کاذب و PNES

تشنج عصبی یا کاذب چیست و چرا اتفاق می‌افتد؟

تشنج عصبی (PNES) یک واکنش جسمی غیرارادی به فشارهای روانی، اضطراب شدید یا تروماهای سرکوب‌شده است. در این حالت، مغز از نظر فیزیکی و الکتریکی سالم است، اما برای فرار از فشار روانی، بدن را وارد حالتی شبیه به تشنج می‌کند.

چگونه تشنج عصبی را از حمله صرع تشخیص دهیم؟

چشم‌های محکم بسته، لرزش‌های متناوب که شدت می‌گیرد و کم می‌شود، چرخش سر به طرفین، طولانی بودن زمان حمله (بیش از ۵ دقیقه) و به یاد آوردن مکالمات پس از حمله، از نشانه‌هایی است که تشنج عصبی را از صرع متمایز می‌کند. با این حال، تشخیص حتمی فقط با ویدئو-EEG ممکن است.

هنگام بروز تشنج غیرصرعی در اطرافیان چه کار کنیم؟

آرامش خود را حفظ کنید. از فریاد زدن یا تکان دادن شدید بیمار خودداری کنید، زیرا این کار حمله را طولانی‌تر می‌کند. اشیای خطرناک را دور کنید، زیر سر بیمار یک بالشتک نرم بگذارید و به هیچ وجه چیزی داخل دهان او قرار ندهید. پس از پایان حمله، با او با آرامش و همدلی صحبت کنید.

آیا تشنج عصبی (PNES) درمان حتمی دارد؟

بله. آگاهی از اینکه مشکل، یک واکنش روانی است و نه یک آسیب مغزی، اولین قدم بهبودی است. با استفاده از درمان شناختی رفتاری (CBT)، تکنیک‌های مدیریت استرس و کنترل اختلالات اضطرابی، اکثر بیماران کاهش چشمگیر یا توقف کامل حملات را تجربه می‌کنند.

منابع علمی این صفحه (۵)
  1. NICE NG217. Epilepsies in children, young people and adults (۲۰۲۲) مشاهده منبع
  2. Fisher RS et al. ILAE official report: a practical clinical definition of epilepsy. Epilepsia (۲۰۱۴) مشاهده منبع
  3. Sinha SR et al. American Clinical Neurophysiology Society Guideline 1: Minimum Technical Requirements for Performing Clinical Electroencephalography. J Clin Neurophysiol (۲۰۱۶) مشاهده منبع
  4. NICE NG116. Post-traumatic stress disorder (۲۰۱۸) مشاهده منبع
  5. Lefaucheur JP et al. Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS): An update (2014-2018). Clin Neurophysiol (۲۰۲۰) مشاهده منبع

همین حالا برای تشخیص حتمی علت تشنج نوبت بگیرید

اگر داروهای ضد صرع تاثیری در حملات شما نداشته‌اند، یا اطرافیان به اشتباه شما را متهم به تمارض می‌کنند، وقت آن است که مسیر تشخیص را اصلاح کنید. با یک ویزیت تخصصی در تهران نورو کلینیک، دلیل واقعی حملات را پیدا کرده و درمان اصولی را آغاز کنید.

دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از بررسی منتشر می‌شود. برای حفظ حریم خصوصی، اطلاعات پزشکی شخصی ننویسید؛ این بخش جایگزین ویزیت پزشک نیست.

کد امنیتی: چهار رقم فارسی