صرع و تشنج
راهنمای جامع بیماری صرع و تشنج: بررسی علائم پیش از تشنج، تشنج در خواب، تفاوت صرع ابسنس با تشنج تونیک کلونیک و نقش نوار م...
تهران نورو کلینیککلینیک مغز و اعصاب تهران
تهران نورو کلینیک · https://tehranneuroclinic.ir/blog/seizure-vs-fainting
یکی از عزیزانتان ناگهان رنگش میپرد، روی زمین میافتد و برای چند ثانیه هوشیاریاش را از دست میدهد. پس از به هوش آمدن، اولین سوالی که در ذهن همه شکل میگیرد این است: این حالت سنکوپ یا تشنج بود؟ بسیاری از افراد میپرسند آیا غش کردن همان تشنج است؟ پاسخ کوتاه «خیر» است. تفاوت تشنج و غش در علت بروز، علائم پیش از حمله و وضعیت فرد پس از به هوش آمدن است. برای اینکه از نگرانیهای بیمورد (مانند شروع مصرف داروهای صرع بدون نیاز) جلوگیری کنیم، باید فرق غش کردن با تشنج را به دقت بشناسیم. ما در تهران نورو کلینیک، با بررسی دقیق علائم غش و تشنج و انجام نوار مغز، تشخیص حتمی را برای شما روشن میکنیم.
از دست دادن موقت هوشیاری نقطه مشترک هر دو حالت است، اما مکانیسم آنها کاملاً متفاوت است. غش (سنکوپ) به دلیل افت ناگهانی فشار خون و کاهش موقت جریان خون به مغز رخ میدهد (دلیل اصلی سنکوپ). این حالت معمولاً با تغییر وضعیت ناگهانی، دیدن خون، گرسنگی یا ایستادن طولانیمدت تحریک میشود. اما تشنج ناشی از تخلیه الکتریکی غیرطبیعی و ناگهانی در سلولهای مغز است و تفاوت صرع و از حال رفتن ناگهانی در همین اختلال الکتریکی ریشه دارد.
از کجا بفهمیم بیمار غش کرده یا تشنج؟ یکی از مهمترین تفاوتها، احساسات فرد چند ثانیه قبل از افتادن است:
پیش از غش (سنکوپ): فرد معمولاً احساس سبکی سر و سیاهی رفتن چشم، حالت تهوع، تعریق سرد و ضعف شدید میکند. او فرصت دارد بگوید «حالم بد است» یا بنشیند.
پیش از تشنج: تشنج معمولاً بدون هشدار رخ میدهد. گاهی فرد یک حس عجیب (مانند بوی نامطبوع یا ترس ناگهانی) به نام «اورا» را تجربه میکند و بلافاصله روی زمین میافتد.
شاهدان عینی درست ترین منبع برای تشخیص هستند. به این تفاوتها دقت کنید:
حرکات بدن: در غش، ممکن است چند پرش کوتاه و ضعیف دیده شود. اما در تشنج، حرکات غیرارادی و لرزش اندامها بسیار شدید، ریتمیک و طولانیتر (۱ تا ۳ دقیقه) است.
آسیبهای فیزیکی: قفل شدن فک و دهان، زخم شدن کنارههای زبان و خروج کف از دهان و بیاختیاری ادرار (افتراق تشنج از غش)، نشانههای کلاسیک تشنج هستند.
وضعیت پس از به هوش آمدن: بیمار بعد از غش کردن چه احساسی دارد و چقدر طول میکشد به هوش بیاید؟ در غش، فرد با دراز کشیدن ظرف چند ثانیه به هوش آمده و هوشیار است (هرچند خسته). اما پس از تشنج، بیمار بین چند دقیقه تا چند ساعت دچار گیجی شدید، خوابآلودگی و فراموشی نسبت به اتفاقات رخداده میشود.
الزاماً خیر، اما غشهای مکرر، بهویژه در حالت نشسته یا حین ورزش، نیازمند بررسی سریع قلب و مغز هستند. برای تشخیص دقیق علت از حال رفتن چه آزمایشی لازم است؟ کلینیک تخصصی نوار مغز (EEG) در نیاوران (تهران نورو کلینیک)، با ثبت امواج الکتریکی مغز، به متخصص مغز و اعصاب و صرع کمک میکند تا وجود هرگونه اختلال صرعی را رد یا تایید کند. در صورت مشکوک بودن به مشکلات قلبی، نوار قلب (ECG) نیز الزامی است.
اگر فرد احساس سبکی سر کرد، فوراً او را بنشانید یا بخوابانید.
در صورت غش، او را به پشت بخوابانید و پاهایش را بالاتر از سطح قلب قرار دهید.
در صورت تشنج: سر او را روی سطح نرم بگذارید، اشیای خطرناک را دور کنید، پس از لرزش او را به پهلو بخوابانید و به هیچ وجه سعی نکنید دهانش را باز کنید.
چه زمانی تماس با اورژانس (۱۱۵) الزامی است؟
اگر از دست دادن هوشیاری بیش از چند دقیقه طول کشید، لرزشها متوقف نشد، فرد پس از به هوش آمدن دچار ضعف یکطرفه بدن یا اختلال گفتار شد، یا اگر فرد باردار یا دیابتی است، منتظر نمانید و فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
خیر. در بسیاری از مواردِ غش (سنکوپ)، به دلیل کاهش اکسیژنرسانی به مغز، چند پرش کوتاه و غیرارادی در دست و پا دیده میشود. این پرشهای چندثانیهای، لرزش ریتمیک و مداوم تشنج نیستند و پس از دراز کشیدن فوراً برطرف میشوند.
مهمترین ابزار تشخیصی، نوار مغز (EEG / الکتروآنسفالوگرافی) برای بررسی امواج صرعی و نوار قلب (ECG) برای رد کردن مشکلات ریتم قلب است. همچنین آزمایش خون برای بررسی افت قند یا اختلالات الکترولیتی ضروری است.
تفاوت اصلی در علت و علائم بعد از آن است. غش به دلیل افت فشار خون رخ میدهد، چند ثانیه طول میکشد و فرد بلافاصله هوشیار میشود. اما تشنج ناشی از اختلال الکتریکی مغز است، لرزشهای طولانی دارد و پس از آن فرد تا ساعتها گیج و خوابآلود است.
در حالت سنکوپ، اگر فرد روی زمین دراز بکشد، خون به مغز برمیگردد و در کمتر از یک دقیقه به هوش میآید. پس از آن ممکن است احساس خستگی یا ضعف کند، اما کاملاً آگاه است و میداند کجاست.
برای تشخیص دقیق، ارزیابی باید توسط یک متخصص مغز و اعصاب با تجربه در زمینه صرع انجام شود. در تهران نورو کلینیک، دکتر ناصر مهربان با گرفتن شرح حال دقیق از شاهدان عینی و بررسی نوار مغز، تشخیص نهایی را برای شما روشن میکند.
اگر خودتان یا عزیزتان دچار از حال رفتن ناگهانی شدهاید و نمیدانید سنکوپ بوده یا تشنج، زمان را از دست ندهید. تشخیص زودهنگام از مصرف بیمورد داروهای صرع جلوگیری میکند.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.