اماس (MS)
اماس چیست، علائم اولیهٔ آن چه حسی دارد، چطور تشخیص داده میشود و درمان و پیگیری آن در کلینیک چطور پیش میرود.
تهران نورو کلینیککلینیک مغز و اعصاب تهران
تهران نورو کلینیک · https://tehranneuroclinic.ir/blog/mood-swings-after-stroke-ms
پدرتان همیشه فردی صبور و آرام بوده، اما از زمانی که سکته کرده، با کوچکترین حرفی عصبانی میشود یا برعکس، بیدلیل شروع به گریه میکند. همسرتان که مبتلا به ام اس است، در یک روز چند بار از حالت سرخوشی به غم و پرخاشگری میرسد. به عنوان همراه بیمار، احتمالاً این رفتارها را به پای «لجبازی» یا «افسردگی ناشی از بیماری» میگذارید. اما چرا بیمار سکته ای زودرنج میشود و مدام گریه میکند؟ تغییرات خلقی بعد از سکته مغزی و نوسان خلق در ام اس (MS)، در بیشتر مواقع ریشه در آسیبهای فیزیکی به مدارهای کنترل هیجان در مغز دارند و بیمار هیچ ارادهای روی آنها ندارد. در کلینیک تخصصی اعصاب و روان در نیاوران (تهران نورو کلینیک)، مناسب ترین روانپزشک برای بیماران ام اس و سکته مغزی در تهران حضور دارد تا با تشخیص دقیق، آرامش را به خانه شما بازگرداند.
خانوادهها باید بدانند که پرخاشگری و عصبانیت بیمار ام اس یا سکتهای، به معنای بدخلقی عمدی نیست. وقتی بخشی از مغز که وظیفه «ترمز کردن احساسات» را دارد آسیب میبیند، احساسات بیمار به صورت خام و فیلترنشده بروز میکند. در این شرایط نصیحت کردن یا بحث با بیمار هیچ کمکی نمیکند، زیرا مشکل کاملاً فیزیکی و شیمیایی است.
یکی از آزاردهندهترین شکلهای بی اختیاری عاطفی در بیماران عصبی، سندرم سودوبولبار (Pseudobulbar Affect) است. در این حالت، بیمار در یک موقعیت کاملاً عادی یا حتی شاد، به طور ناگهانی شروع به گریه شدید میکند، یا برعکس در یک مراسم غمگین، بیاختیار میخندد. این خندهها و گریهها هیچ ارتباطی با احساس درونی بیمار ندارند و صرفاً یک «اتصال کوتاه» در مسیرهای عصبی مغز هستند. این سندرم معمولاً با داروهای تثبیتکننده خلق (Mood stabilizers) به خوبی کنترل میشود.
آیا داروهای ام اس باعث تغییرات خلقی و عصبی شدن بیمار میشوند؟ بله. زمانی که بیمار برای کنترل حمله ام اس، دوز بالایی از کورتیکواستروئیدها (مثل متیلپردنیزولون) دریافت میکند، ممکن است دچار حالت شیدایی (مانیا) موقت شود. در این حالت، بیمار دچار بیخوابی شدید، سرخوشی غیرعادی، تندخویی و حتی ولخرجی میشود. این حالت معمولاً با کاهش تدریجی دوز کورتون برطرف میشود.
درمان این اختلالات بر اساس توصیههای راهنماهای درمانی، شامل موارد زیر است:
تنظیم داروها: روانپزشکی عصبی (Neuropsychiatry) بر پرهیز از تداخل دارویی تاکید دارد. پزشک با انتخاب دقیق داروهای تثبیتکننده خلق، بدون ایجاد گیجی، عصبانیت بیمار را کنترل میکند.
تحریک مغناطیسی مغز (rTMS): مناسب ترین روش درمان نوسانات خلقی بدون مصرف قرصهای خوابآور اعصاب چیست؟ استفاده از دستگاه rTMS. این روش با تنظیم پالسهای مغناطیسی در قشر پیشانی، مدارهای کنترل احساسات را تقویت میکند. البته رزرو نوبت نقشه مغزی برای بیماران سکته ای پیش از این درمان ضروری است تا ایمنی بیمار (از نظر خطر تشنج) بررسی شود.
هشدار: قطع خودسرانه داروها اکیداً ممنوع
اگر بیمار شما دچار سرخوشی غیرطبیعی، بیخوابی کامل به مدت چند شب، پرخاشگری فیزیکی یا توهم (دیدن و شنیدن چیزهایی که وجود ندارند) شده است، هرگز داروی او (مخصوصاً کورتون) را خودسرانه قطع نکنید. قطع ناگهانی کورتون خطرناک است. این علائم یک اورژانس روانپزشکی محسوب میشوند و باید فوراً با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.
در بسیاری از بیماران، با گذشت زمان، ترمیم نسبی بافت مغز و استفاده از داروهای مناسب، نوسانات خلقی به میزان قابلتوجهی کاهش مییابد. البته شدت ماندگاری این علائم، به وسعت و محل دقیق سکته در مغز بستگی دارد.
در نوسان خلق ارگانیک (پس از سکته یا ام اس)، تغییرات احساسی بسیار سریع، در حد چند دقیقه و اغلب بدون محرک بیرونی رخ میدهند. اما در افسردگی و اختلال دوقطبی، بیمار دورههای طولانیتری (چند هفته تا چند ماه) از غم یا سرخوشی مداوم را تجربه میکند.
این سندرم با داروهای خاصی که مستقیماً روی تنظیم ناقلهای عصبی در مسیرهای ساقه مغز اثر میگذارند، درمان میشود. این داروها با داروهای ضدافسردگی معمولی متفاوت هستند و اثربخشی بالایی دارند.
مهمترین نکته این است که در لحظه پرخاشگری، با او بحث و جدل نکنید، زیرا این کار باعث تشدید عصبانیت او میشود. آرامش خود را حفظ کنید، موضوع صحبت را تغییر دهید و به یاد داشته باشید که این رفتار ناشی از آسیب مغزی است، نه اراده شخصی بیمار.
خیر. در فاز مانیا یا سرخوشی حاد، استفاده از rTMS توصیه نمیشود. در این مرحله درمان دارویی ارجح است. rTMS بیشتر برای مراحل پس از آرام شدن مانیا و در صورت بروز افسردگی یا نوسانات خلقی مزمن و تحت نظر دقیق پزشک استفاده میشود.
اگر تغییرات رفتاری بیمار، محیط خانه را به یک میدان تنش تبدیل کرده است، خود و بیمارتان را سرزنش نکنید. در تهران نورو کلینیک، تیم متخصصین ما با رویکرد روانپزشکی عصبی، ریشه این نوسانات را در مغز پیدا کرده و آرامش را به خانواده شما بازمیگردانند.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.