+989351926865 شنبه تا چهارشنبه ۱۴ تا ۲۲:۳۰، پنجشنبه ۹ تا ۱۳ واتساپ
تهران نورو کلینیککلینیک مغز و اعصاب تهران
رزرو نوبت آنلاین
منو
خدمات کلینیک ویزیت متخصص مغز و اعصاب نوار مغز (EEG) نوار عصب و عضله (EMG و NCS) درمان با rTMS درمان با dTMS نقشه مغزی QEEG نوار چشم VEP بیماری‌ها و مشکلات سردرد و میگرن صرع و تشنج ام‌اس پارکینسون سرگیجه و عدم تعادل نوروپاتی و گزگز افسردگی وسواس (OCD) اضطراب اختلالات خواب پزشکان راهنمای مراجعه درباره کلینیک تماس و دسترسی +989351926865 رزرو نوبت آنلاین
رزرو نوبت آنلاین

حمله پنیک؛ وقتی مطمئنید سکته است و می‌گویند «چیزی نیست»

وسط خرید یا نیمه‌شب در رختخواب، ناگهان قلبتان می‌کوبد، هوا به ریه نمی‌رسد و دست‌هایتان گزگز می‌کند. یک فکر همه‌چیز را می‌گیرد: «دارم می‌میرم». در اورژانس نوار قلب سالم است و می‌گویند «چیزی نیست». این حمله پنیک است؛ واقعی و بسیار ترسناک، اما برای قلب سالم بی‌خطر. با درمان درست، در بسیاری از افراد حمله‌ها کم می‌شوند و گاهی دیگر نمی‌آیند. در تهران نورو کلینیک اول جسم را بررسی می‌کنیم و بعد درمان را با شما می‌چینیم.

نویسنده: دکتر ناصر مهربان انتشار: به‌روزرسانی:

خلاصه در یک نگاه

  • حمله پنیک در حدود ۱۰ دقیقه به اوج می‌رسد و معمولاً در نیم ساعت می‌گذرد.
  • علامت‌ها از آدرنالین (هورمون هشدار) می‌آیند و نوار قلب سالم است.
  • در لحظهٔ حمله: بازدم طولانی و ماندن در همان جا.
  • درمان: رفتاردرمانی شناختی و در صورت نیاز دارو.
  • درد قفسهٔ سینه برای اولین بار، بالای ۴۰ سال یا با سابقهٔ قلبی: همان لحظه با ۱۱۵ تماس بگیرید.

جواب کوتاه

حمله پنیک موج ناگهانی ترس شدید است که با تپش قلب، تنگی نفس، گزگز دست و صورت، لرزش، عرق و حس «دارم می‌میرم» می‌آید. در حدود ۱۰ دقیقه به اوج می‌رسد و معمولاً در نیم ساعت آرام می‌شود. علتش روشن شدن ناگهانی سیستم هشدار بدن است و با رفتاردرمانی و در صورت نیاز دارو درمان می‌شود.

در حمله پنیک در بدن چه می‌گذرد؟

بدن یک سیستم هشدار برای فرار از خطر دارد: آدرنالین آزاد می‌شود، قلب تند می‌زند و نفس تند می‌شود. در حمله پنیک این دکمه بدون خطر واقعی فشرده می‌شود. نفس تند، دی‌اکسید کربن خون را کم می‌کند و همین گزگز دست و دور لب و سرگیجه را می‌سازد. سفت شدن عضله‌های سینه حس فشار سینه می‌دهد و تپش تند زدن یک قلب سالم است. مغز این علائم را خطر تازه می‌خواند و آدرنالین بیشتری می‌فرستد.

چرا حمله در ۱۰ دقیقه به اوج می‌رسد و بعد می‌گذرد؟

آدرنالین عمر کوتاهی دارد. چند دقیقه بعد از اوج، بدن آن را از بین می‌برد و سیستم ترمز (اعصاب آرام‌کننده) به کار می‌افتد. برای همین حمله خودش آرام می‌شود. دانستن همین نکته بخشی از درمان است: در حمله در خطر نیستید.

در لحظهٔ حمله چه کنیم؟

  1. اسمش را به خودتان بگویید: «این حمله پنیک است و پایین می‌آید.» جنگیدن با حمله موج را بلندتر می‌کند.
  2. بازدم را طولانی کنید: چهار شماره دم از بینی و شش شماره بازدم آهسته. دم عمیق لازم نیست، چون مشکل نفس زیاد است.
  3. پاهایتان را روی زمین حس کنید و پنج چیزی را که می‌بینید نام ببرید.
  4. همان‌جا بمانید. هر بار که فرار می‌کنید، مغز یاد می‌گیرد آن‌جا خطرناک بود.
  5. آب خنک به صورت بزنید یا یک تکه یخ در دست بگیرید.

چرا حمله‌ها تکرار می‌شوند؟

حملهٔ اول اغلب در دورهٔ استرس یا بی‌خوابی می‌آید. چیزی که آن را به «اختلال پنیک» تبدیل می‌کند، ترس از حملهٔ بعدی است. از آن روز هر تپش کوچک شروع حمله به نظر می‌رسد و همین برداشت حمله را راه می‌اندازد. بعد اجتناب (دوری کردن) می‌آید: مترو و آسانسور را کنار می‌گذارید و تنها بیرون نمی‌روید. دوری کردن کم‌کم دنیا را کوچک و حمله‌ها را قوی‌تر می‌کند.

درمان پانیک چیست؟

طبق راهنمای NICE، رفتاردرمانی شناختی (CBT) انتخاب اول است. در آن یاد می‌گیرید علائم بدن را دوباره معنا کنید و به جاهایی برگردید که کنار گذاشته‌اید. رفتاردرمانی در تهران نورو کلینیک انجام می‌شود.

اگر کافی نبود یا افسردگی هم هست، داروی ضدافسردگی از گروه SSRI اضافه می‌شود که اثرش معمولاً بعد از چند هفته پیدا می‌شود. آرام‌بخش‌های سریع فقط برای دورهٔ کوتاه به کار می‌روند. دارو را به تصمیم خودتان قطع یا کم نکنید.

وقتی پنیک با افسردگی همراه است، rTMS (تحریک مغناطیسی مغز) یا dTMS (تحریک مغناطیسی عمقی) برای درمان افسردگی مطرح می‌شود. دستگاه‌های rTMS برای افسردگی اساسی بزرگسالانی که به داروی ضدافسردگی پاسخ نداده‌اند و dTMS برای افسردگی اساسی تأییدیهٔ FDA دارند. برای خودِ اختلال پنیک، شواهد rTMS هنوز در حد پژوهش است و آن را درمان اصلی پنیک نمی‌دانیم.

نوروفیدبک (تمرین مغز با بازخورد نوار مغز) هم مکمل درمان است. مسیر کامل در درمان اضطراب، درمان افسردگی و ارزیابی rTMS برای افسردگی آمده است.

کارهایی که خودتان می‌توانید بکنید

  • قهوه، نوشیدنی انرژی‌زا و سیگار را کم کنید و خوابتان را منظم کنید.
  • بازدم طولانی را روزی دو بار تمرین کنید.
  • به یکی از جاهایی که از آن دوری می‌کنید برگردید و بمانید تا موج بگذرد.

در ویزیت چه می‌شود؟

دربارهٔ حمله‌ها، قلب، تیروئید، داروها و قهوه می‌پرسیم و معاینه می‌کنیم. در صورت نیاز نوار قلب و آزمایش خون می‌خواهیم، چون پرکاری تیروئید و کم‌خونی علائمی شبیه پنیک می‌دهند. اگر سرگیجه یا گزگز پررنگ است، علت عصبی آن را هم بررسی می‌کنیم (کی به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنیم؟). بعد برنامهٔ درمان را می‌چینیم. برای ویزیت نوبت آنلاین بگیرید.

چه زمانی وقت بگیرید؟

اگر این‌ها را دارید، نوبت بگیرید:

  • بیش از یک حمله در ماه، یا ترس دائم از حملهٔ بعدی.
  • دوری از مترو، آسانسور یا تنها بیرون رفتن.
  • حمله‌هایی که از خواب بیدارتان می‌کند.
  • بی‌حوصلگی یا بی‌خوابی کنار حمله‌ها.
  • چند بار اورژانس با نوار قلب سالم.

این موارد صبر نمی‌کنند. درد یا فشار قفسهٔ سینه را خودتان پنیک ندانید و همان لحظه با ۱۱۵ تماس بگیرید اگر:

  • بار اول است، یا بالای ۴۰ سال دارید، یا دیابت، فشار خون، چربی خون بالا یا سابقهٔ قلبی در خود یا خانواده دارید.
  • درد به دست چپ، فک یا پشت می‌رود یا با فعالیت بدتر می‌شود.
  • با عرق سرد و تهوع بیش از یک ربع ساعت ادامه دارد.

ضعف یک طرف بدن، کج شدن صورت یا به هم ریختن حرف زدن هم ۱۱۵ لازم دارد. اگر به آسیب زدن به خودتان فکر می‌کنید، با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ تماس بگیرید.

پرسش‌های رایج

حمله پنیک می‌تواند به قلب آسیب بزند؟

در قلب سالم، نه. تند زدن قلب در پنیک شبیه تند زدن آن در ورزش است و آسیبی نمی‌گذارد. اما اضطراب طولانی و بی‌خوابی سال‌ها روی فشار خون و سلامت کلی اثر دارند. این یک دلیل دیگر برای درمان است و دلیلی برای ترسیدن نیست.

چطور حمله پنیک را از سکتهٔ قلبی تشخیص بدهم؟

در خانه و در لحظه نمی‌توانید با اطمینان تشخیص بدهید و نباید سعی کنید. بار اول، سن بالای ۴۰ سال، عوامل خطر قلبی و دردی که به دست و فک می‌رود یعنی اورژانس. وقتی یک بار قلب بررسی شد و پنیک تأیید شد، حمله‌های بعدی با همان الگو را با همین روش‌ها پشت سر می‌گذارید.

حمله پنیک در خواب هم می‌آید؟

بله. حملهٔ شبانه با بیدار شدن ناگهانی، تپش و تنگی نفس شایع است. فرقش با کابوس این است که خوابی یادتان نمی‌آید. قهوهٔ عصر، الکل، بی‌خوابی و وقفهٔ تنفسی در خواب آن را بیشتر می‌کنند. اگر خروپف شدید دارید، در ویزیت به ما بگویید.

قرص آرام‌بخش زیرزبانی برای حمله بخورم؟

آرام‌بخش‌های سریع در دوره‌های کوتاه و با تجویز پزشک جای خودشان را دارند. اما اگر برای هر حمله سراغشان بروید، وابستگی می‌آورند و به مغز یاد می‌دهند که بدون قرص از این موج نمی‌گذرد. درمان پایدار رفتاردرمانی و در صورت نیاز داروی روزانه است. دارو را خودتان کم یا زیاد نکنید.

پنیک خودش خوب می‌شود؟

در بعضی افراد حمله‌ها بعد از دورهٔ استرس کم می‌شوند. اما وقتی دوری کردن شروع شده باشد، پنیک معمولاً بدون درمان ادامه پیدا می‌کند. اختلال پنیک معمولاً به درمان خوب جواب می‌دهد و در بسیاری از افراد با چند ماه درمان درست، حمله‌ها خیلی کم یا قطع می‌شوند.

منابع علمی این صفحه (۲)
  1. NICE CG113, Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (۲۰۱۱) مشاهده منبع
  2. Lefaucheur JP et al. Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS): An update (2014-2018). Clin Neurophysiol, 2020. (۲۰۲۰) مشاهده منبع

قدم بعدی

اگر بیش از یک بار با قلبی که می‌کوبد به اورژانس رفته‌اید یا دیگر تنها جایی نمی‌روید، در یک ویزیت برنامهٔ بیرون آمدن از این چرخه را با هم می‌چینیم.

دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از بررسی منتشر می‌شود. برای حفظ حریم خصوصی، اطلاعات پزشکی شخصی ننویسید؛ این بخش جایگزین ویزیت پزشک نیست.

کد امنیتی: چهار رقم فارسی