درمان وسواس (OCD)
راهنمای جامع درمان اختلال ocd: بررسی تاثیر تکنیک مواجهه و جلوگیری از پاسخ (ERP) و درمان وسواس مقاوم با dTMS با دکتر فوق...
تهران نورو کلینیککلینیک مغز و اعصاب تهران
تهران نورو کلینیک · https://tehranneuroclinic.ir/blog/tics-and-ocd
آیا تا به حال دقت کردهاید که کودک شما قبل از پلک زدنهای مداوم یا صاف کردن گلو، نوعی بیقراری دارد و بعد از انجام این کار، انگار نفس راحتی میکشد؟ بسیاری از والدین با مشاهده این علائم نگران میشوند و میپرسند: علت تیک چشم و صورت فرزندم چیست؟ واقعیت این است که ارتباط تیک عصبی و وسواس فکری بسیار عمیقتر از آن چیزی است که به نظر میرسد. در بسیاری از موارد، تیک حرکتی (پرش پلک، شانه بالا انداختن) و تیک آوایی (صاف کردن گلو، سرفه عصبی) تنها نوک کوه یخ هستند و ریشه در گرههای قاعدهای مغز (Basal Ganglia - مرکز مشترک کنترل حرکت و رفتار در مغز) دارند. ما در تهران نورو کلینیک، به عنوان متخصص مغز و اعصاب برای درمان تیک و وسواس کودکان در تهران (نیاوران)، با استفاده از ابزارهای تشخیصی نوین مانند نقشه مغزی و درمانهای بدون دارو، علت دقیق این حرکات را ریشهیابی و درمان میکنیم.
تفاوت تیک و وسواس عملی در هدف از انجام آنهاست. تیک یک حرکت نیمهارادی است که برای رهایی از یک احساس فشار یا خارش قبل از تیک (Premonitory Urge) در عضلات انجام میشود (مثل پلک زدن یا پرش شانه). اما وسواس عملی (مثل شستن مکرر دستها یا لمس کردن متقارن اشیا)، پاسخی است به یک ترس یا اضطراب فکری؛ یعنی فرد این کار را انجام میدهد تا جلوی وقوع یک اتفاق بد را بگیرد. آیا پرش ناگهانی دست و پا نوعی تیک عصبی است یا وسواس عملی؟ پرشهای ساده تیک هستند، اما اگر فرد مجبور باشد دستش را دقیقاً سه بار به میز بزند، این وسواس عملی است.
گاهی اوقات والدین میگویند کودکشان که تا دیروز کاملاً سالم بود، پس از یک گلودرد ساده ناگهان دچار تیکهای شدید و وسواس شستشو شده است. این وضعیت که به نام پانداس / پانس (PANDAS / PANS - شروع ناگهانی تیک و وسواس در کودکان پس از عفونت گلو) شناخته میشود، یک واکنش خودایمنی است که در آن آنتیبادیهای عفونت به جای باکتری، به گرههای قاعدهای مغز حمله میکنند. تشخیص سریع این سندروم با آزمایش خون، مسیر درمان را کاملاً تغییر میدهد.
آیا کودکی که همزمان تیک صوتی و حرکتی دارد، به سندرم تورت مبتلاست؟ سندرم تورت زمانی تشخیص داده میشود که فرد برای بیش از یک سال، همزمان دچار تیکهای حرکتی متعدد (مثل پرش صورت) و حداقل یک تیک آوایی (مثل سرفه عصبی، صاف کردن گلو یا درآوردن صدای حیوانات) باشد. سندرم تورت و وسواس بسیار به هم نزدیک هستند و بیش از نیمی از بیماران تورت، علائم OCD (وسواس) یا ADHD (بیشفعالی) را نیز نشان میدهند.
نقشه مغزی (QEEG) چگونه به تشخیص ریشه مشترک تیک و وسواس کمک میکند؟ در تست نقشه مغزی، پزشک امواج مغزی کودک را ثبت کرده و بدتنظیمی امواج در شبکههای حرکتی مغز را با دقت شناسایی میکند. این بررسی نشان میدهد که آیا مشکل ناشی از اضطراب است یا یک نقص نورولوژیک. برای اطلاع از هزینه نقشه مغزی برای تشخیص علت تیک عصبی در تهران نورو کلینیک، با پذیرش ما تماس بگیرید.
آیا دعوا کردن و تذکر دادن به کودک باعث توقف تیک میشود یا آن را بدتر میکند؟ تذکر دادن فقط استرس کودک را افزایش داده و تیک را شدیدتر میکند. در کلینیک تخصصی درمان سندرم تورت و نوروفیدبک در شمال تهران، درمانها شامل موارد زیر است:
درمان وارونهسازی عادت (Habit Reversal Training - HRT): خط اول درمان روانشناختی که به بیمار میآموزد به جای انجام تیک، یک حرکت رقابتی و متضاد (مثل سفت کردن عضلات مخالف) انجام دهد.
نوروفیدبک: دستگاه نوروفیدبک (برای خودتنظیمی مغز کودکان بدون دارو) به مغز آموزش میدهد تا امواج اضطرابی خود را کنترل کند.
تحریک مغناطیسی: استفاده از rTMS (برای بزرگسالان) یا dTMS برای وسواس مقاوم جهت تنظیم امواج در قشر پیشپیشانی.
علائم هشدار؛ چه زمانی تیکها نیازمند مداخله اورژانسی هستند؟
اگر تیکهای کودک به گونهای است که باعث آسیب رساندن به خود میشود (مثل کوبیدن شدید سر به دیوار یا گاز گرفتن لبها تا حد خونریزی)، یا اگر تیکها به طور ناگهانی با گیجی، تغییر سطح هوشیاری، تب یا فلج موقت همراه است، این دیگر یک تیک ساده نیست! این علائم ممکن است نشانه تشنج پنهان یا یک عفونت حاد مغزی باشند و نیازمند تماس فوری با اورژانس ۱۱۵ هستند.
تیکها در کودکان معمولاً بین سنین ۵ تا ۷ سالگی شروع میشوند و اوج آنها در سنین ۱۰ تا ۱۲ سالگی است. خوشبختانه، بیش از ۷۰ درصد تیکهای دوران کودکی با ورود به دوران نوجوانی و بزرگسالی، به طور کامل ناپدید شده یا به شدت کاهش مییابند.
چرا استرس، خستگی و دعواهای خانوادگی باعث تشدید تیکهای حرکتی میشود؟ استرس و هیجان (حتی هیجانات مثبت مثل جشن تولد) باعث ترشح آدرنالین شده و آستانه تحریکپذیری سیستم عصبی را پایین میآورد، که این امر مستقیماً تیکها را آشکارتر و شدیدتر میکند.
خیر. انجام نوار مغز (EEG) تنها در صورتی لازم است که پزشک متخصص به احتمال وجود تشنج پنهان (به جای تیک) مشکوک باشد؛ مثلاً اگر کودک هنگام پرش عضلات برای چند ثانیه دچار خیرگی و قطع ارتباط با محیط میشود.
تیکها در خوابِ عمیق کاملاً متوقف میشوند. اگر کودک شما در خواب عمیق همچنان دچار پرشهای شدید اندامها میشود، این حرکات تیک نیستند، بلکه ممکن است نشاندهنده اختلالات خواب مانند «پرشهای عضلانی حین خواب» یا تشنج باشند.
در مواردی که تیکها زندگی اجتماعی و تحصیلی کودک را مختل کرده و یا باعث درد فیزیکی (مثل گردندرد ناشی از تکان دادن سر) شدهاند، متخصص مغز و اعصاب داروهایی (مانند کلونیدین یا هالوپریدول با دوز بسیار پایین) تجویز میکند که اثربخشی بالایی دارند.
اگر تیکها یا افکار وسواسی فرزندتان باعث انزوا و افت تحصیلی او شده است، با رزرو نوبت ارزیابی تخصصی در تهران نورو کلینیک، درمان اصولی را پیش از تثبیت این عادات آغاز کنید.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.