# تشنج در خواب؛ بررسی علل صرع شبانه و افتراق آن از اختلالات خواب

> علت اصلی تشنج در خواب چیست؟ بررسی علل تشنج شبانه، علائم تشنج در خواب بزرگسالان و کودکان، و نقش نوار مغز خواب در تشخیص صرع لوب فرونتال.

Source: https://tehranneuroclinic.ir/blog/seizure-in-sleep
Updated: 2026-11-08

تهران نورو کلینیک · https://tehranneuroclinic.ir/blog/seizure-in-sleep


از خواب بیدار می‌شوید و احساس گیجی، سردرد و کوفتگی بعد از بیدار شدن تمام بدنتان را فرا گرفته است. متوجه گاز گرفتن زبان و بی‌اختیاری ادرار در رختخواب می‌شوید و به یاد نمی‌آورید چه اتفاقی افتاده است. این سناریو یکی از رایج‌ترین علائم تشنج در خواب بزرگسالان و کودکان است. از کجا بفهمیم در خواب تشنج کرده ایم؟ تشخیص تشنج در خواب پیچیدگی‌های خاص خود را دارد، زیرا بیمار هنگام بروز آن هوشیار نیست و اغلب با کابوس یا پرش عضلات اشتباه گرفته می‌شود. در تهران نورو کلینیک، ما با انجام نوار مغز خواب (Sleep EEG) و بررسی دقیق بالینی، علت اصلی تشنج شبانه شما را ریشه‌یابی کرده و درمان تخصصی را آغاز می‌کنیم.

  نویسنده و بازبین: [دکتر ناصر مهربان](https://tehranneuroclinic.ir/doctors/dr-naser-mehraban)، متخصص مغز و اعصاب، نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ (۱۷ آبان ۱۴۰۵)   انتشار: ۱۷ آبان ۱۴۰۵

## علائم تشنج در خواب بزرگسالان و کودکان؛ از کجا بفهمیم تشنج کرده‌ایم؟

از آنجایی که در هنگام خواب متوجه وقوع تشنج نمی‌شوید، باید به دنبال سرنخ‌های صبحگاهی باشید. مهم‌ترین علائم تشنج در خواب بزرگسالان و کودکان عبارتند از:

- زخم شدن یا گاز گرفتن زبان و دیواره داخلی گونه.
- خیس شدن رختخواب (بی‌اختیاری ادرار) در بزرگسالانی که سابقه شب‌ادراری ندارند.
- بیدار شدن روی زمین یا افتادن اشیای کنار تخت.
- گزارش هم‌اتاقی مبنی بر لرزش ریتمیک، سفت شدن عضلات، خیره شدن چشم‌ها یا خروج کف از دهان در حین خواب.

## تفاوت پریدن از خواب با تشنج شبانه (افتراق پاراسومنیا و صرع)

بسیاری می‌پرسند: «آیا پریدن دست و پا در خواب نشانه تشنج است؟» خیر، همیشه اینطور نیست. پرش عضلات در خواب (میوکلونوس خواب) یک پدیده کاملاً طبیعی است که معمولاً در مرحله به خواب رفتن رخ می‌دهد و نشانه تشنج نیست. همچنین اختلالاتی مانند وحشت شبانه (بیدار شدن با جیغ) و راه رفتن در خواب (پاراسومنیا) نباید با [صرع](https://tehranneuroclinic.ir/conditions/epilepsy) اشتباه گرفته شوند. افتراق پاراسومنیا ([اختلالات خواب](https://tehranneuroclinic.ir/conditions/sleep)) و صرع بر عهده پزشک و با کمک دستگاه‌های تشخیصی است.

## علل تشنج شبانه؛ چه عاملی خواب را برهم می‌زند؟

تغییرات فعالیت الکتریکی مغز در زمان به خواب رفتن و بیدار شدن بسیار شدید است. این تغییرات می‌توانند در افراد مستعد، باعث بروز تشنج شوند. یکی از رایج‌ترین انواع صرع که عمدتاً در خواب رخ می‌دهد، صرع لوب فرونتال (Frontal lobe epilepsy) است که با حرکات عجیب و غریب در خواب همراه است. علاوه بر این، عواملی مانند خستگی مفرط، مصرف الکل، تب بالا (در کودکان) و کم‌خوابی شدید نیز از علل تشنج شبانه محسوب می‌شوند. اگر می‌پرسید که آیا استرس و بی‌خوابی باعث تشنج در خواب می‌شود؟ باید گفت بی‌خوابی یکی از مهم‌ترین محرک‌های پایین آورنده آستانه تشنج است.

## برای تشخیص صرع شبانه چه آزمایشی لازم است؟ (نوار مغز در خواب)

از آنجایی که امواج صرعی این بیماران معمولاً در زمان بیداری طبیعی است، طلایی‌ترین روش تشخیص، انجام نوار مغز خواب (Sleep EEG) است. در این روش، پزشک از شما می‌خواهد شب قبل از آزمایش کمتر بخوابید تا در زمان انجام نوار مغز در کلینیک به خواب بروید. به این ترتیب، امواج مغزی شما در حالت خواب و خواب‌آلودگی ثبت شده و هرگونه تخلیه الکتریکی غیرطبیعی شناسایی می‌شود[cite: 2]. در برخی موارد پیچیده‌تر، نیاز به تست خواب (پلی‌سومنوگرافی) یا ویدئو-EEG طولانی‌مدت وجود دارد.

## مسیر درمان تشنج در خواب در تهران نورو کلینیک

درمان تشنج در خواب نیازمند ارزیابی دقیق توسط مناسب ترین دکتر متخصص صرع و تشنج است. درمان معمولاً شامل تجویز داروهای ضد صرع، تنظیم چرخه خواب، و پرهیز از محرک‌ها (مانند کم‌خوابی و مصرف الکل) می‌شود. در ویزیت اول، شرح حال دقیق شما و فردی که تشنج را مشاهده کرده بررسی شده و در صورت نیاز، شما به مرکز تخصصی انجام نوار مغز خواب در تهران (همین کلینیک) ارجاع داده می‌شوید.

**هشدار: زمان طلایی تماس با اورژانس**

اگر متوجه تشنج فردی در خواب شدید، سعی نکنید جلوی لرزش او را بگیرید یا دهانش را باز کنید. فقط اطراف او را خلوت کرده و او را به پهلو بخوابانید تا از خفگی جلوگیری شود. اگر تشنج بیش از ۵ دقیقه طول کشید، لرزش‌ها متوالی بود، یا فرد پس از تشنج بیدار نشد و تنفسش عادی نشد، ثانیه‌ای درنگ نکنید و با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.

## پرسش‌های متداول درباره صرع و تشنج شبانه

**علت اصلی تشنج در خواب چیست؟**

مغز هنگام تغییر وضعیت از بیداری به خواب (و بالعکس) دچار تغییرات الکتریکی شدیدی می‌شود. در افراد مستعد، این تغییر فاز می‌تواند باعث فعال شدن امواج صرعی و بروز حمله شود. برخی از انواع صرع (مثل صرع لوب فرونتال) ذاتاً تمایل دارند فقط در زمان خواب رخ دهند.

**خطرات تشنج در خواب چیست و آیا باعث مرگ می‌شود؟**

تشنج در خواب به خودی خود باعث مرگ مغزی نمی‌شود، اما خطرات ثانویه آن بسیار جدی است؛ از جمله سقوط از تخت و ضربه به سر، خفگی بر اثر برگشت محتویات معده به ریه، و در موارد نادر «مرگ ناگهانی در صرع» (SUDEP) که ریسک آن در تشنج‌های شبانه کنترل‌نشده بالاتر است.

**آیا پریدن دست و پا در خواب نشانه تشنج است؟**

خیر. احساس افتادن از بلندی و پرش ناگهانی دست و پا در لحظه به خواب رفتن، «میوکلونوس خواب» نام دارد و یک واکنش طبیعی عصبی است. تشنج معمولاً با سفتی کامل بدن، لرزش ریتمیک طولانی و عدم هوشیاری همراه است.

**آیا استرس و بی‌خوابی باعث تشنج در خواب می‌شود؟**

بله. بی‌خوابی و نامنظم بودن ساعات خواب یکی از مهم‌ترین محرک‌های (Triggers) تشنج است. استرس شدید نیز با ایجاد اختلال در خواب، به طور غیرمستقیم احتمال بروز تشنج شبانه را در افراد مبتلا به صرع افزایش می‌دهد.

**برای تشخیص صرع شبانه چه آزمایشی لازم است؟**

مهم‌ترین و دقیق‌ترین آزمایش، نوار مغز خواب (Sleep EEG) است که امواج مغز را در حالت خواب‌ودار ثبت می‌کند. برای اطلاع از هزینه نوار مغز در حالت خواب (Sleep EEG) و نحوه آمادگی، می‌توانید با پذیرش کلینیک تماس بگیرید.

[مطالعه مقاله کامل](https://tehranneuroclinic.ir/services/eeg)

**منابع علمی این صفحه (۲)**

1. NICE NG217, Epilepsies in children, young people and adults (2022) (۲۰۲۲) [مشاهده منبع](https://www.nice.org.uk/guidance/ng217)
2. ACNS Guideline 1 (همان منبع فعلی هاب برای نوار مغز)

## همین امروز برای بررسی و رزرو نوبت نوار مغز خواب اقدام کنید

اگر علائم صبحگاهی مشکوکی دارید یا هم‌اتاقی‌تان لرزش‌های شبانه شما را گزارش داده است، زمان را از دست ندهید. ما در تهران نورو کلینیک با انجام نوار مغز در خواب و ویزیت تخصصی، علت را کشف و درمان را آغاز می‌کنیم.

 [رزرو آنلاین نوبت ویزیت تخصصی](https://tehranneuroclinic.ir/appointment) [+989351926865](tel:+989351926865)

## ادامهٔ مسیر

 صفحه اصلی موضوع

### صرع و تشنج

راهنمای جامع بیماری صرع و تشنج: بررسی علائم پیش از تشنج، تشنج در خواب، تفاوت صرع ابسنس با تشنج تونیک کلونیک و نقش نوار م...

ادامه

 درمان

### نوار مغز (EEG)

نوار مغز (EEG) دردی ندارد. کاربرد آن در تشنج، آمادگی بزرگسالان و کودکان، نوار مغز در خواب و مدت آزمون را ساده و کوتاه بخ...

ادامه

 مطلب مرتبط

### کمک های اولیه تشنج

هنگام بروز تشنج در اطرافیان، آرامش خود را حفظ کنید. در این مقاله کارهایی که در زمان تشنج باید انجام داد (و کارهایی که نب...

ادامه

 مطلب مرتبط

### تفاوت تشنج و غش

از کجا بفهمیم بیمار غش کرده یا تشنج؟ در این مقاله تفاوت علائم هشداردهنده قبل از سنکوپ و تشنج، مدت زمان گیجی و اقدامات او...

ادامه

 مطلب مرتبط

### درمان تشنج عصبی (PNES)

تشنج عصبی یا حمله غیرصرعی (PNES) تمارض نیست. با علائم، تفاوت آن با صرع، نقش ویدئو-EEG و راه‌های درمان شناختی رفتاری (CBT...

ادامه

 مطلب مرتبط

### علت تشنج در بزرگسالان

تشنج ناگهانی در بزرگسالی همیشه به معنای ابتلا به صرع نیست. در این مقاله به بررسی علت غش و تشنج، علائم هشداردهنده و اقدام...

ادامه
