# افسردگی در بیماری های مغز و اعصاب؛ وقتی بیماری جسمی، روان را هم فتح می‌کند

> علت گریه های بی دلیل بعد از سکته مغزی چیست؟ تفاوت افسردگی ارگانیک و واکنشی، درمان افسردگی در بیماری های مغز و اعصاب با دستگاه rTMS و بررسی تداخلات دارویی در کلینیک.

Source: https://tehranneuroclinic.ir/blog/depression-in-neurological-disease
Updated: 2026-11-18

تهران نورو کلینیک · https://tehranneuroclinic.ir/blog/depression-in-neurological-disease


پس از سکته مغزی، توان حرکتی دستتان برگشته است، اما روزها بدون انگیزه به دیوار خیره می‌شوید. یا با وجود کنترل شدن حملات ام اس (MS)، احساس خستگی مزمن و بی‌حسی عاطفی (Apathy) شما را رها نمی‌کند. در مواجهه با این حالات، اطرافیان معمولاً می‌گویند: «طبیعی است که به خاطر بیماری‌اش ناراحت باشد!». اما علم روانپزشکی عصبی (Neuropsychiatry) نشان می‌دهد که افسردگی در بیماری های مغز و اعصاب، فراتر از یک غم ساده است. تفاوت افسردگی واکنشی (غم ناشی از بیماری) و افسردگی ارگانیک (تغییرات بیولوژیک مغز) بسیار ظریف است و نیاز به مداخله تخصصی دارد. در کلینیک تخصصی اعصاب و روان و نورولوژی در نیاوران (تهران نورو کلینیک)، مناسب ترین روانپزشک برای درمان افسردگی سکته مغزی در تهران، در کنار شماست تا با رویکردی چندجانبه، شادی و انگیزه را به زندگی شما بازگرداند.

  نویسنده و بازبین: [دکتر ناصر مهربان](https://tehranneuroclinic.ir/doctors/dr-naser-mehraban)، متخصص مغز و اعصاب، نظام پزشکی ۱۲۰۲۷۵ (۱۸ آبان ۱۴۰۵)   انتشار: ۱۸ آبان ۱۴۰۵  به‌روزرسانی: ۲۷ آبان ۱۴۰۵

## خلاصه در یک نگاه

- در سکته، ام‌اس، صرع و پارکینسون، افسردگی ناشی از تغییرات ارگانیک در مدارهای خلق مغز است.
- التهاب عصبی (Neuroinflammation) و کاهش دوپامین/سروتونین عامل اصلی افسردگی در این بیماران است.
- علائم افسردگی (مانند کندی و خستگی) اغلب با خود بیماری عصبی اشتباه گرفته شده و نادیده گرفته می‌شوند.
- درمان با دستگاه آر تی ام اس (rTMS) بدون تداخل دارویی، گزینه‌ای ایده‌آل برای بیماران مغز و اعصاب است.
- تداخلات دارویی بیماران مغز و اعصاب با قرص‌های اعصاب بسیار شایع است و نیازمند تجویز توسط روانپزشک متخصص است.

## ردپای افسردگی در بیماری‌های عصبی مختلف

افسردگی در هر بیماری عصبی چهره‌ای متفاوت دارد:

### ۱. افسردگی بعد از سکته مغزی

علت گریه های بی دلیل بعد از سکته مغزی چیست؟ این حالت (Lability) در اثر آسیب به نواحی تنظیم‌کننده احساسات در مغز (مانند لوب فرونتال) رخ می‌دهد. افسردگی پس از سکته، [توانبخشی و فیزیوتراپی](https://tehranneuroclinic.ir/blog/stroke-complications-rehabilitation) را مختل کرده و شانس بهبودی فیزیکی را به شدت کاهش می‌دهد.

### ۲. افسردگی در بیماران ام اس (MS)

در ام اس، هم ضایعات مغزی (پلاک‌ها) و هم مصرف کورتون در زمان حملات، باعث نوسانات شدید خلقی و افسردگی عمیق می‌شوند. تشخیص مرز بین «[خستگی ام اس](https://tehranneuroclinic.ir/blog/ms-fatigue)» و «خستگی ناشی از افسردگی» هنر پزشک متخصص است.

### ۳. علت افسردگی در پارکینسون

در پارکینسون، کاهش ترشح دوپامین مستقیماً سیستم پاداش و انگیزه مغز را فلج می‌کند. بی‌تحرکی چهره بیمار (ماسک فیس) گاهی باعث می‌شود خانواده فکر کنند او افسرده است، در حالی که این از علائم فیزیکی بیماری است.

### ۴. زوال عقل (دیمنشیا) و آلزایمر همراه با افسردگی

در مراحل اولیه آلزایمر، افسردگی باعث تشدید علائم فراموشی می‌شود. گاهی با [درمان افسردگی](https://tehranneuroclinic.ir/conditions/depression)، بخش قابل‌توجهی از حافظه و هوشیاری بیمار بازمی‌گردد (به این حالت شبه‌دمانس یا Pseudodementia می‌گویند).

## درمان افسردگی در بیماران عصبی در کلینیک

از آنجا که این بیماران داروهای متعددی مصرف می‌کنند، درمان افسردگی آن‌ها نیازمند احتیاط فراوان است:

### ۱. دارودرمانی و مدیریت تداخلات

برای مثال، تجویز برخی داروهای ضدافسردگی قدیمی در بیماران صرعی، آستانه تشنج را پایین می‌آورد یا در بیماران پارکینسون با داروهای آن‌ها تداخل ایجاد می‌کند. روانپزشک متخصص با انتخاب داروی ضد افسردگی بدون تداخل با داروهای پارکینسون یا صرع، درمان را آغاز می‌کند.

### ۲. نقشه مغزی (QEEG) و دستگاه rTMS

رزرو نوبت نقشه مغزی و مشاوره روانپزشکی در تهران نورو کلینیک، به ما نشان می‌دهد کدام نواحی مغز درگیر افسردگی هستند. برای بیمارانی که نمی‌توانند داروی جدیدی مصرف کنند یا به داروها مقاوم شده‌اند، درمان افسردگی بیماران ام اس با دستگاه rTMS در تهران یکی از موثرترین و ایمن‌ترین روش‌هاست. این دستگاه با امواج مغناطیسی، نواحی کم‌کار مغز را فعال می‌کند، بدون اینکه وارد جریان خون شود.

**هشدار: تغییر خودسرانه داروها و خطر تداخلات**

هرگز داروی ضدافسردگی بیمار را بدون مشورت با متخصص مغز و اعصاب یا روانپزشک قطع نکنید یا تغییر ندهید. قطع ناگهانی این داروها علاوه بر تشدید افسردگی، ممکن است باعث تداخل با درمان بیماری اصلی (مثلا بروز حمله تشنج یا تشدید اسپاسم‌ها) شود. همچنین اگر بیمار به هر شکلی درباره پایان دادن به زندگی صحبت می‌کند، آن را به حساب بیماری عصبی او نگذارید؛ این یک اورژانس روانپزشکی (شماره ۱۲۳ یا ۱۱۵) است.

## پرسش‌های متداول درباره افسردگی ناشی از ضایعه مغزی

**آیا گریه‌های بی‌دلیل بعد از سکته مغزی، نشانه افسردگی شدید است؟**

لزوماً خیر. گاهی این گریه‌ها یا خنده‌های بی‌اختیار ناشی از سندرم سودوبولبار (Pseudobulbar affect) است که در اثر آسیب به مسیرهای عصبی رخ می‌دهد. تفاوت این حالت با افسردگی واقعی در این است که در سندرم سودوبولبار، بیمار لزوماً احساس غم درونی ندارد.

**آیا دستگاه rTMS برای بیماران صرعی یا کسانی که سکته کرده‌اند ایمن است؟**

این موضوع به شدت و محل ضایعه مغزی بستگی دارد. پیش از شروع درمان با rTMS، پزشک با بررسی نوار مغز و MRI، [ایمنی دستگاه](https://tehranneuroclinic.ir/rtms/side-effects) را برای بیمار ارزیابی می‌کند. در بسیاری از بیماران، با تنظیم دقیق پروتکل‌ها، این روش کاملاً ایمن است.

**داروی ضدافسردگی باعث افزایش لرزش دست در پارکینسون می‌شود؟**

برخی از دسته‌های دارویی قدیمی ممکن است علائم حرکتی پارکینسون را تشدید کنند. به همین دلیل، انتخاب دارو باید توسط روانپزشک آشنا به بیماری‌های عصبی انجام شود تا تداخلی با داروهای دوپامینرژیک نداشته باشد.

**چرا بیمار آلزایمری من داروهای ضدافسردگی را تف می‌کند یا نمیخورد؟**

در بیماران مبتلا به زوال عقل، توهم یا بدبینی (پارانویا) شایع است و ممکن است فکر کنند به آن‌ها سم می‌دهید. در این موارد باید با پزشک مشورت کنید تا دارو به فرم قطره یا با روش‌های دیگر تجویز شود.

**آیا خستگی مفرط در بیماران ام اس با درمان افسردگی برطرف می‌شود؟**

بخش مهمی از خستگی در بیماران ام اس ریشه در افسردگی همزمان دارد. با درمان افسردگی (توسط دارو یا rTMS)، سطح انرژی و انگیزه بیمار برای انجام فیزیوتراپی و کارهای روزمره به طرز چشمگیری افزایش می‌یابد.

**منابع علمی این صفحه (۹)**

1. NICE NG222 Depression in adults: treatment and management (۲۰۲۲) [مشاهده منبع](https://www.nice.org.uk/guidance/ng222)
2. NICE NG236 Stroke rehabilitation in adults (۲۰۲۳) [مشاهده منبع](https://www.nice.org.uk/guidance/ng236)
3. NICE NG71 Parkinson's disease in adults (۲۰۱۷) [مشاهده منبع](https://www.nice.org.uk/guidance/ng71)
4. NICE NG217 Epilepsies in children, young people and adults (۲۰۲۲) [مشاهده منبع](https://www.nice.org.uk/guidance/ng217)
5. NICE NG220 Multiple sclerosis in adults: management (۲۰۲۲) [مشاهده منبع](https://www.nice.org.uk/guidance/ng220)
6. NICE NG97 Dementia: assessment, management and support (۲۰۱۸) [مشاهده منبع](https://www.nice.org.uk/guidance/ng97)
7. Lefaucheur JP et al. Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS): An update (2014-2018) (۲۰۲۰) [مشاهده منبع](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=Evidence-based+guidelines+on+the+therapeutic+use+of+repetitive+transcranial+magnetic+stimulation+%28rTMS%29%3A+An+update+%282014-2018%29)
8. McClintock SM et al. Consensus Recommendations for the Clinical Application of Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation (rTMS) in the Treatment of Depression (۲۰۱۸) [مشاهده منبع](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=Consensus+Recommendations+for+the+Clinical+Application+of+Repetitive+Transcranial+Magnetic+Stimulation+%28rTMS%29+in+the+Treatment+of+Depression)
9. NICE IPG542 Repetitive transcranial magnetic stimulation for depression (۲۰۱۵) [مشاهده منبع](https://www.nice.org.uk/guidance/ipg542)

## همین امروز برای بررسی افسردگی و شروع درمان نوین نوبت بگیرید

اگر بیماری عصبی کنترل شده اما روحیه بیمار همچنان در هم شکسته است، زمان مداخله فرا رسیده است. در تهران نورو کلینیک، ما با تیم مشترک متخصصین مغز و اعصاب و روانپزشکان، جسم و روان شما را همزمان درمان می‌کنیم.

 [رزرو آنلاین نوبت ویزیت تخصصی](https://tehranneuroclinic.ir/appointment) [+989351926865](tel:+989351926865)

## ادامهٔ مسیر

 صفحه اصلی موضوع

### درمان افسردگی با دستگاه آر تی ام اس (rTMS) و دی تی ام اس (dTMS)

درمان افسردگی بدون دارو با دستگاه آر تی ام اس (rTMS) و تحریک مغناطیسی عمقی مغز یا دی تی ام اس (dTMS)، جدیدترین روش درمان...

ادامه

 درمان

### ویزیت متخصص مغز و اعصاب

راهنمای کامل ویزیت متخصص مغز و اعصاب: از بررسی معاینه بالینی عصبی تا معرفی بیماری‌های تحت درمان و تفاوت نورولوژیست با جر...

ادامه

 مطلب مرتبط

### رفتار با بیمار افسرده

راهنمای خانواده‌ها برای برخورد با بیمار افسرده: از جلوگیری از مثبت‌گرایی سمی و درک افسردگی پنهان تا مدیریت فرسودگی مراقب...

ادامه

 مطلب مرتبط

### rTMS و روان‌درمانی

راهنمای جامع درمان ترکیبی rTMS و روان درمانی: بررسی هم‌افزایی (سینرژی) تحریک مغناطیسی مغز و درمان شناختی رفتاری (CBT) بر...

ادامه

 مطلب مرتبط

### چک‌لیست ارزیابی rTMS

راهنمای کامل شرایط درمان با دستگاه rTMS: بررسی موارد منع مطلق و نسبی، نقش نقشه مغزی (QEEG) و چک لیست آمادگی برای تعیین ک...

ادامه

 مطلب مرتبط

### افسردگی پس از زایمان

راهنمای جامع علائم افسردگی زایمان: علت گریه‌های بعد از زایمان، رهایی از احساس گناه مادری و درمان افکار ترسناک نسبت به نو...

ادامه
